U sklopu sveobuhvatne reorganizacije federalnih institucija i optimizacije državnog budžeta, administracija Sjedinjenih Američkih Država sprovodi istorijsku reformu sistema međunarodne pomoći. Višedecenijska uloga Američke agencije za međunarodni razvoj (USAID) kao samostalne institucije zvanično se privodi kraju. Odluka o gašenju ove agencije i prebacivanju njenih vitalnih funkcija pod direktno okrilje State Departmenta odražava novu strategiju Vašingtona – postizanje maksimalne transparentnosti, strožu kontrolu trošenja novca poreskih obveznika i direktno usklađivanje inostrane pomoći sa centralnim nacionalnim interesima SAD, poručio je tokom govora u Kongresu generalni sekretar SAD Marco Rubio.
ADVERTISEMENT
Tokom obrazlaganja novog budžetskog zahtjeva pred nadležnim kongresnim odborima, Rubio se detaljno osvrnuo na trenutni status ove tranzicije. On je precizirao šta se dešava sa preostalim programima i kako teče pravno-formalni proces zatvaranja agencije, uputivši jasnu poruku o novom načinu funkcionisanja američke diplomatije i pomoći.
"USAID više ne funkcioniše.U toku je operacija potpunog zatvaranja i okončavanja rada. Uzeli smo sve programe koji su vrijedni da se rade i oni su sada svi pod ingerencijom State Departmenta. Department provodi međunarodnu pomoć i podršku u okviru kriterijuma koje smo kreirali, a oni su navedeni u zahtjevu za budžet. Postoje programske naslijeđene aktivnosti koje i dalje spadaju pod USAID, od kojih neki možda više nisu operativni, ali su povezani sa sudskim postupcima, imaju recimo sudiju koji pokušava da nas natjera da im platimo troškove zatvaranja. To nisu aktivni programi, ali neki od njih su u toku sudskih sporova jer nevladina organizacija tuži vladu i kažu da 'ćete možda morati da im platite', pa to može trajati godinama da se riješi. To spada pod portfolio USAID-a", kaže Rubio.
Stav SAD o gašenju USAID-a
Zvanični stav Sjedinjenih Američkih Država prema gašenju USAID-a zasnovan je, kako je navedeno, na dubokoj filozofskoj i administrativnoj promjeni unutar same administracije.
Proces je započeo početkom 2025. godine masovnim otkazivanjem ugovora nakon detaljne revizije, a formalno-pravno zatvaranje i integracija preostalih programa pod okrilje State Departmenta definisani su budžetskim zahtjevima i rokovima za preoblikovanje diplomatije. Preostali aktivni "repovi" agencije funkcionišu isključivo kao "operacija zatvaranja" koja rješava preostale sudske sporove.
Spoljna politika SAD se više ne posmatra odvojeno od ekonomske i unutrašnje politike. Vladina tijela (poput DOGE - Odjeljenja za efikasnost vlade) i State Department utvrdili su da je ogroman broj ranijih programa trošio desetine milijardi dolara na načine koji nisu služili, a u nekim slučajevima su čak i štetili, ključnim nacionalnim interesima SAD. Agencija je ugašena kako bi se prekinulo netransparentno finansiranje i prevelika zavisnost stranih nevladinih organizacija o američkom novcu.
Cilj ovog poteza američke administracije je centralizacija i efikasnost. Sjedinjene Države ne ukidaju stopostotno međunarodnu pomoć, već je prebacuju na State Department pod rigorozne, novokreirane kriterijume.
"SAD žele da svaki dolar poslat u inostranstvo bude pod direktnom kontrolom američkih diplomata i jasno usmjeren na programe koji donose opipljive rezultate i jačaju poziciju Amerike u svijetu, eliminišući birokratiju i skupe sudske sporove sa nevladinim sektorom koji trenutno opterećuju naslijeđeni portfolio USAID-a", istakao je Rubio.