Aktuelni diplomatski kontakti oko Ukrajine ne predstavljaju pravi mirovni proces, već pripremu terena za mogući model prekida vatre. U razgovoru za RTS, austrijsko-bugarska ekspertkinja za geostrateške analize Velina Čakarova ocjenjuje da Evropa ubrzano preuzima veću odgovornost za sopstvenu bezbjednost, dok se svijet kreće ka novom obliku hladnog rata u kojem će glavno poprište biti tehnologija, ekonomija i hibridni sukobi.
ADVERTISEMENT
Diplomatske inicijative koje su posljednjih sedmica pokrenute povodom rata u Ukrajini, uključujući razmjenu poruka između Moskve i Kijeva i posredničke kanale komunikacije, ne treba posmatrati kao početak istinskog mirovnog procesa, smatra jedna od najpoznatijih evropskih geopolitičkih analitičarki Velina Čakarova.
„Ono što sada vidimo nije istinski mirovni proces. To je prije potraga za modelom primirja sličnom onom koji smo vidjeli tokom Korejskog rata, uz testiranje crvenih linija, formiranje savezništava i pripremu mogućih linija prekida vatre“, ističe Čakarova.
Ona dodaje da bi upravo ekonomski faktor mogao da odigra presudnu ulogu u eventualnom napretku pregovora, podsjećajući da je i ruski predsjednik Vladimir Putin priznao da sankcije ostavljaju posljedice po rusku ekonomiju.
Dok je politička pažnja Vašingtona u velikoj mjeri usmjerena na Bliski istok, evropske prestonice sve aktivnije pokušavaju da preuzmu diplomatsku i bezbjednosnu inicijativu. Prema ocjeni Čakarove, evropski lideri sve jasnije shvataju da se ishod rata u Ukrajini direktno odražava na budući bezbjednosni poredak na kontinentu.
„Evropa sve više shvata da se ne radi samo o Ukrajini, već o budućem bezbjednosnom poretku. Moja procjena je da Evropa ulazi u proces ponovnog naoružavanja i da mora da preuzme mnogo veću ulogu u sopstvenoj bezbjednosti“, naglašava Čakarova.
Istovremeno, upozorava da bi eventualni dogovor između Sjedinjenih Američkih Država i Irana mogao da ima značajne ekonomske posljedice po Evropu. Kako kaže, nastavak nestabilnosti na Bliskom istoku mogao bi da produbi inflatorne pritiske, dodatno optereti Evropsku centralnu banku i pojača negativne efekte koje je već izazvao rat u Ukrajini.
Govoreći o odnosu Moskve i Pekinga, Čakarova smatra da Rusija danas ne bi mogla da vodi rat istim intenzitetom bez kineske tehnološke, finansijske i ekonomske podrške.
„Rusija nikada ne bi pokrenula potpuni napad na Ukrajinu da se nije oslanjala na tehnološku, finansijsku i ekonomsku pomoć Kine. Danas vidimo drugu fazu te strateške koordinacije, koju opisujem kao strateško partnerstvo Rusije i Kine“, navodi Čakarova.
Na pitanje da li NATO ulazi u najveću transformaciju od kraja Hladnog rata, Čakarova odgovara potvrdno i ističe da se Alijansa sve više prilagođava svijetu koji oblikuje sistemsko nadmetanje velikih sila.
„NATO se ne priprema samo kroz jačanje vojnih kapaciteta, već i za dugoročno strateško nadmetanje. To je vjerovatno jedina institucija koja je trenutno zaista spremna za novi hladni rat i ima mehanizme za ideološko, ekonomsko i tehnološko geopolitičko takmičenje“, ocjenjuje Čakarova.
Ipak, dodaje da je ideja o potpunoj evropskoj strateškoj autonomiji za sada više politički narativ nego realnost.
„Za izgradnju stvarne strateške autonomije potrebno je deset do petnaest godina priprema, kako u ekonomskom i tehnološkom, tako i u vojnom domenu. Pozdravljam tu ambiciju, ali moramo biti realni“, ističe Čakarova.
Prema njenom mišljenju, svijet već ulazi u eru „Hladnog rata 2.0“, koji će se suštinski razlikovati od konfrontacije SAD-a i Sovjetskog Saveza. Umjesto direktnog vojnog sukoba velikih sila, glavna obilježja novog perioda biće hibridno nadmetanje, tehnološka trka, upotreba ekonomske međuzavisnosti kao oružja i širenje proksi sukoba.
Govoreći o poziciji Zapadnog Balkana, Čakarova upozorava da će politika strateške neodređenosti postajati sve teža za održavanje.
„Na Zapadnom Balkanu postoji težnja da se sarađuje sa svim velikim akterima, ali takva strategija ima svoju cijenu. Političari će morati da izaberu stranu, jer će strateška autonomija u 21. vijeku biti najskuplja strategija za one koji nisu sposobni da postanu dio jedne jasne geopolitičke arhitekture“, zaključuje u razgovoru za RTS Velina Čakarova.