ADVERTISEMENT

Broj smrtnih slučajeva usljed utapanja porastao je u Francuskoj, dok građani pokušavaju da se rashlade u rijekama i kanalima, a hiljade domaćinstava ostale su bez električne energije zbog intenzivne vrućine koja je izazvala incident u sjeverozapadnom departmanu Finister, piše Euronews.

Zemlja je u utorak (23. juna) doživjela najtopliji dan otkako su počela mjerenja, a nacionalna meteorološka služba Météo-France zabilježila je nevjerovatnih 44,3°C u Pososu, dok su se drugi ugroženi regioni suočili sa dosad nezabilježenim temperaturama.

U Velikoj Britaniji Britanci se pripremaju za temperature do 38°C, dok je zemlja već doživjela najtopliji junski dan u istoriji, nakon što su temperature dostigle 36,1°C. Stotine škola zatvorene su zbog zabrinutosti da učenici neće biti bezbjedni u zagušljivim zgradama.

U Španiji se prognozira blagi pad temperature. To je prijeko potrebno olakšanje nakon što je u utorak u južnoj Andaluziji izmjereno 44°C, ali će se umjereno visoke temperature i dalje zadržati.

Međutim, meteorolozi upozoravaju da će se atmosferska kupola koja zagrijava zapadnu Evropu uskoro premjestiti na istok – u zemlje koje su još manje spremne za intenzivne vrućine.

Toplotni talas u Evropi počinje da se premješta

Prema najnovijim prognozama WFY24, očekuje se da će temperature tokom vikenda dostići vrelih 40°C u Budimpešti i 39°C u Pragu, što je 15°C iznad prosječne junske temperature.

Bratislava, u Slovačkoj, takođe se priprema za maksimalne temperature do 39°C, što je čak 17°C iznad prosječnih dnevnih vrijednosti, dok bi temperature u području Dunavske ravnice u Bugarskoj u nedjelju (28. juna) mogle dostići 41°C.

Svi ovi regioni tokom vikenda će iskusiti tropske noći, kada temperatura tokom 24 časa neće padati ispod 20°C.

Može li centralna Evropa da se izbori sa toplotnim talasom?

Toplotni talas u zapadnoj Evropi rezultirao je velikim poremećajima i desetinama smrtnih slučajeva, uprkos višegodišnjim naporima mediteranskih zemalja da se pripreme za ovakve ekstreme.

Španija, na primjer, sada ima jednu od najvećih svjetskih mreža klimatskih skloništa, pružajući ranjivim zajednicama prostor za rashlađivanje i hidrataciju.

Takođe je izmijenila pravila rada na otvorenom s ciljem jačanja zaštite zaposlenih, dok kultura sijeste pruža olakšanje tokom najtoplijeg dijela dana.

U Francuskoj se Pariz bori protiv efekta urbanog toplotnog ostrva – pojave u kojoj gradovi ostaju topliji od ruralnih područja – uklanjanjem betona i asfalta koji zadržavaju toplotu sa svojih ulica.

Prema podacima Međunarodne unije za zaštitu prirode (IUCN), u Parizu je od 2020. godine zasađeno više od 100.000 stabala, uključujući 40.000 tokom zime 2023. godine, čime je građanima obezbijeđeno više hlada koji može spasiti živote.

Ekstremne vrućine u Francuskoj (Izvor: AP Photo/Lewis Joly)

Međutim, veliki dijelovi centralne i istočne Evrope ostaju slabo pripremljeni za ekstremne temperature zbog svoje tradicionalno hladnije klime.

„Zidana jezgra gradova u centralnoj Evropi iz predratnog perioda i betonski panelni blokovi iz komunističkog doba imaju veoma veliku termičku masu, ali nikada nisu projektovani da odbijaju ljetnju vrućinu“, rekla je za Euronews Earth Joana Vergini, osnivačica WFY24.

„Sa malo hlada, ograničenom ventilacijom i bez rashladnih sistema, oni tokom dana upijaju toplotu, a oslobađaju je u unutrašnjost sve do kasno u noć. Stanovi na posljednjim spratovima prolaze najgore, a ovi montažni blokovi više puta su označeni kao jedni od objekata najranjivijih na vrućinu u regionu.“

Klimatizacija, koja tokom velikih vrućina može spasiti život, takođe je mnogo rjeđa u centralnoj Evropi nego u sunčanijim dijelovima Mediterana, čak i u poređenju sa relativno malim brojem ugrađenih klima-uređaja u zemljama poput Francuske.

„Za većinu domaćinstava u centralnoj Evropi jedino olakšanje predstavlja otvaranje prozora noću, a upravo tu mogućnost ovaj događaj praktično ukida“, objašnjava Vergini.

Tropske noći sprečavaju Evropljane da pobjegnu od vrućine nakon zalaska sunca, što znači da organizam ima manje mogućnosti da se oporavi tokom noći.

„Vruće noći su nezavisan uzrok povećane smrtnosti povezane sa vrućinom tokom evropskih toplotnih talasa, uz dnevni temperaturni maksimum, a ne njegova sekundarna posljedica. Najnovija istraživanja pokazuju da su upravo ovakvi kombinovani dnevni i noćni ekstremi najopasniji“, dodaje Vergini.

Uticaji ekstremne vrućine

Bugarska, Mađarska i Češka sada rizikuju ozbiljno opterećenje bolnica i službi hitne pomoći, koje se tokom velikih vrućina redovno suočavaju sa povećanim brojem intervencija.

Kao i u Velikoj Britaniji, škole i javne ustanove koje nemaju infrastrukturu za rashlađivanje takođe bi mogle biti primorane da zatvore vrata ili promijene radno vrijeme.

„Građevinski i poljoprivredni radovi u podunavskim ravnicama, kao i željeznička mreža, predstavljaju uobičajene tačke operativnog pritiska“, upozorava Vergini.

„Vrućina donosi ograničenja brzine i rizik od deformacije željezničkih šina kako temperatura raste, a nekoliko centralnoevropskih željezničkih operatera već je uvelo mjere za ublažavanje posljedica vrućine tokom ovog perioda.“