ADVERTISEMENT

Zbog toga realni prihodi zaposlenih opadaju, a njihova kupovna moć slabi. Cijene širom Evrope ponovo rastu, ali zarade ne uspijevaju da ih sustignu. Inflacija u Evropskoj uniji dostigla je 3,2% u aprilu 2026. godine, što je njen najviši nivo od januara 2024. godine. Prema preliminarnim procjenama Eurostata, rast cijena nastavljen je i tokom maja.

Međutim, prema podacima kompanije Indeed, rast plata koje poslodavci nude u oglasima za posao širom evrozone ne prati tempo inflacije. To znači da inflacija raste brže od zarada, što dodatno narušava kupovnu moć zaposlenih, jer za isti novac mogu da kupe manje nego ranije.

Najnoviji inflatorni pritisci dolaze nakon što je Evropska unija već prošla kroz najveći talas poskupljenja u posljednjih nekoliko decenija. Godišnja inflacija je 2022. godine premašila 11%, prije svega zbog naglog rasta cijena energenata nakon ruske invazije na Ukrajinu, prenosi Euronews.

Sukob na Bliskom istoku ponovo podstiče inflaciju

Inflacija je od početka 2024. godine do nedavno bila ispod 3%. Međutim, nakon zajedničkog američko-izraelskog napada na Iran i odgovora Teherana krajem februara 2026. godine, primjetan je postepen uzlazni trend rasta cijena.

U januaru 2026. godišnja stopa inflacije u EU iznosila je 2%. Već u martu porasla je na 2,8%, da bi u aprilu dostigla 3,2%.

Talas inflacije koji je uslijedio nakon pandemije značajno je umanjio kupovnu moć radnika u najvećim evropskim ekonomijama, jer su potrošačke cijene rasle brže od plata. Prema podacima kompanije Indeed, početkom 2026. godine kumulativne realne zarade iz oglasa za posao i dalje su bile ispod nivoa zabilježenih prije pandemije u pet najvećih evropskih privreda.

Kako je inflacija ponovo počela da raste nakon nedavnog sukoba na Bliskom istoku, rast zarada u evrozoni je u martu 2026. godine pao ispod stope inflacije, a razlika se dodatno povećala u aprilu.

Drugim riječima, nakon više od dvije godine u kojima su zarade uspijevale da nadmaše rast cijena i djelimično vrate izgubljenu kupovnu moć, inflacija je ponovo počela da "jede“ rast plata. Kao posljedica toga, realna vrijednost zarada ponovo opada, a zaposleni za isti novac mogu da kupe manje nego ranije.

Zašto Velika Britanija odudara od trenda?

Kretanje inflacije i rasta plata razlikuje se među najvećim evropskim ekonomijama. Posebno se izdvaja Ujedinjeno Kraljevstvo, gdje su plate oglašene u konkursima za posao porasle za 4% na godišnjem nivou, znatno više od stope inflacije koja iznosi 2,8%.

Velika Britanija još uvijek raspolaže određenim "zaštitnim jastukom“ u vidu rasta realnih zarada, koji je veći dio evrozone već izgubio. Inflacija je u toj zemlji u aprilu oslabila zahvaljujući mjerama vlade za smanjenje troškova energije, dok je u ostatku Evrope nastavila da raste.

Stručnjaci upozoravaju da prostor za rast realnih zarada ubrzano se smanjuje. Pošto je zapošljavanje i dalje slabo, nedavni rast realnih zarada mogao bi brzo da bude poništen ukoliko sukob sa Iranom nastavi da održava visoke cijene nafte i gasa.

Ukoliko se inflacioni pritisci nastave, naročito zbog visokih cijena energije, i ove ekonomije bi uskoro mogle da se suoče sa istim problemom kao evrozona u cjelini, da rast plata više ne uspijeva da prati rast cijena.

Velika Britanija nije jedina zemlja u kojoj rast plata i dalje nadmašuje inflaciju. Zaključno sa aprilom 2026. godine, zarade ponuđene u oglasima za posao rasle su brže od cijena i u Njemačkoj i Irskoj, iako je razlika bila znatno manja.

Italija i Francuska: Radnici pod najvećim pritiskom

Čini se da su radnici u Italiji i Francuskoj među onima koje je rast troškova života najviše pogodio. U Francuskoj je nominalni rast zarada tokom 2026. godine ostao stabilan na nivou od 1,1%, dok je inflacija porasla sa 0,4% u januaru na 2,5% u aprilu.

Ni radnici u Italiji ne stoje bolje. Rast zarada koje poslodavci nude na tržištu rada od sredine 2025. godine kreće se ispod 0,8%, dok je inflacija tokom protekle godine konstantno bila viša od rasta plata. Taj jaz se dodatno produbio ove godine, pošto je inflacija u aprilu dostigla 2,8%.

Iako mjesečni pokazatelji pružaju koristan uvid u trenutna kretanja, potpuniju sliku daje posmatranje kumulativnog rasta realnih zarada tokom prethodnih godina.