ADVERTISEMENT

VJT navodi i da nema mjesta pokretanju krivičnog postupka protiv bilo kojeg lica u vezi s navodnom upotrebom zvučnog topa, ali ističe da će preduzeti sve mjere i radnje iz svoje nadležnosti u cilju identifikacije i krivičnog gonjenja svih lica koja su svojim radnjama namjerno uzrokovala i doprinijela širenju tih neistinitih informacija.

U saopštenju VJT-a u Beogradu navedeno je da je, na osnovu svestranog razmatranja prikupljenih dokaza, tužilaštvo utvrdilo da se 15. marta 2025. godine na spornom potezu od Terazija, pa duž cijele Ulice kralja Milana ka Trgu Slavija, dogodila panična lančana reakcija kretanja građana, čiji uzrok nije upotreba tzv. „zvučnog topa“, niti bilo kakvog sličnog uređaja, što je precizno pojašnjeno kroz nekoliko segmenata obrazloženja detaljno izloženih u analizi i zaključku.

VJT navodi da se prvi dio obrazloženja odnosi na analizu uzroka panične reakcije građana u vrijeme petnaestominutne tišine, drugi dio obrazloženja odnosi se na analizu izjava građana datih u tužilaštvu i policiji i njihovih ljekarskih izvještaja, treći dio tiče se analize izvora iz kojih je došlo do širenja dezinformacije da je upotrijebljen tzv. „zvučni top“, dok se četvrti dio odnosi na pitanje postojanja dokaza o navodnoj upotrebi ovog uređaja.

U zaključku se, pored ostalog, navodi da 15. marta 2025. godine ni u Ulici kralja Milana, niti na bilo kojoj drugoj lokaciji na kojoj je održan protestni skup, nije korišten tzv. „zvučni top“, odnosno akustični uređaj tipa LRAD, niti bilo koje drugo sredstvo sličnih karakteristika, kao i da zdravstvene tegobe koje su učesnici skupa prijavili ljekarskim ustanovama ne predstavljaju posljedicu korištenja ovog, niti bilo kakvog sličnog uređaja, prenosi Euronews Srbija.

Lančano kretanje građana

Analizom je, pored ostalog, utvrđeno da je uzrok lančanog kretanja učesnika skupa najprije nastao ispred Narodne skupštine, i to iznenadnom odlukom redara o aktiviranju „protokola o povlačenju“, što je ubrzo dovelo i do nastupanja posljedice u vidu naglog povlačenja građana sa sredine kolovoza na gore pomenutim lokacijama. Ključni momenat koji dovodi do „aktiviranja“ ovog talasa lančanog kretanja učesnika skupa započinje na raskrsnici Ulica Dragoslava Jovanovića i kralja Milana, kada redari na ovoj lokaciji, nakon dobijanja informacije o „povlačenju“ od strane drugih redara, skidaju prsluke i počinju da se trčećim korakom sklanjaju ka fasadama zgrada, u skladu sa svojim bezbjednosnim protokolom o povlačenju.

Momenat u kojem nastupa faza dvosmjernog prostiranja talasa lančanog kretanja jeste trenutak kada građani okupljeni na ovom mjestu, vidjevši da redari trče i skidaju prsluke, počinju da bježe u dva smjera, desno, ka Terazijama, i lijevo, ka Slaviji.

Nakon toga se ovaj lančani talas njihovog kretanja sukcesivno prostire dalje niz Ulicu kralja Milana i traje ukupno 32 sekunde, navodi se u objavi VJT-a.

Vještačenjem telefona osumnjičenog Aleksandra Radića, koji je u javnosti predstavljen kao vojni analitičar, ali i pregledom sadržaja emisije „Direktno“, koja je emitovana u večernjim časovima 15. marta 2025. godine na televiziji N1, utvrđeni su izvor, kao i mehanizam posredstvom kojeg je u javnosti došlo do propagiranja i širenja dezinformacija o navodnoj upotrebi tzv. „zvučnog topa“.

"Iz preduzete analize potvrđena je namjera Aleksandra Radića da nad javnim mnjenjem primijeni, kako navodi, 'PSY OPS', odnosno „psihološke operacije“. Ova Radićeva namjera dodatno je potvrđena činjenicom da on ni sam nije znao za koji uređaj da se opredijeli, odnosno da li da tvrdi da je upotrijebljen 'zvučni top' ili 'infrazvuk', ili eventualno 'Vorteks', naposljetku govoreći svom sagovorniku: 'Stavi koji god uređaj', što nedvosmisleno ukazuje da njemu nije od važnosti da li je i koji uređaj upotrijebljen, već mu je, kako u jednom momentu navodi, 'bitan cilj', koji se evidentno ogleda u širenju panike i nereda među građanima, a što je sve utvrđeno vještačenjem njegovog telefona", navodi VJT.

Što se tiče snimaka samog momenta prekida petnaestominutne tišine, tužilaštvo je izvršilo uvid u snimke postavljene na „YouTube“ platformi i na društvenim mrežama. Međutim, tužilaštvo navodi da nije moglo da pokloni vjeru, po sadržini gotovo identičnim snimcima na kojima se čuje neobičan zvuk poput „huka“, budući da ostali snimci, sa istog mjesta događaja, koji snimaju isti momenat prekida petnaestominutne tišine, ne sadrže ovakav zvuk, već je na njima zabilježen zvuk pištaljki, komešanja i uspaničenih uzvika građana, što je gore detaljno objašnjeno.

Radi detaljne analize činjeničnog stanja, uz upotrebu softverskog alata „Sonic Visualiser“, koji je namijenjen za poređenje i analizu audio-sadržaja, izvršeno je poređenje snimaka na kojima se čuje neobičan „huk“ sa identičnim video-snimkom postavljenim na javnom „Facebook“ nalogu korisnika Stefana Radića (Radio Puls Grocka), koji je objavljen i na profilu korisnika Aleksandra Kutlešića, a na kojem se čuje isključivo zvuk pištaljki i komešanja građana, uz odsustvo bilo kakvog neobičnog zvuka, poput „huka“, ističe se u objavi.

Na osnovu izvršene analize i poređenja snimaka, kao i na osnovu komentara navedenih korisnika, VJT zaključuje da je snimak koji je sačinio i objavio korisnik Stefan Radić (Radio Puls Grocka) originalni snimak, dok su ostali snimci na kojima se čuje specifičan „huk“ naknadno obrađeni i objavljeni narednog dana.

“Da se radi o neautentičnim snimcima dodatno dokazuju i 58 audio i video-zapisa dostavljenih od strane Komiteta pravnika za ljudska prava ‘Yucom’, Beogradskog centra za ljudska prava ‘FemPlatz’, ‘A11’ inicijative za ekonomska i socijalna prava, ‘Crte’ i Građanske inicijative, na kojima se registruju samo uznemireni uzvici učesnika skupa, komešanje, pištaljke i trube, uz odsustvo bilo kakvog intenzivnog i neobičnog zvuka visokih frekvencija. Isto se odnosi i na četiri video-snimka dostavljena od strane Stranke slobode i pravde”, navodi se.

Imajući u vidu navedene dokaze, izjave građana date u Prvom osnovnom javnom tužilaštvu u Beogradu i u policiji, njihove ljekarske izvještaje, kao i sadržinu video-snimaka sa protestnog skupa koji se nalaze u spisima predmeta, VJT je utvrdilo da se zdravstvene tegobe koje su građani prijavljivali zdravstvenim ustanovama nakon kritičnog događaja ne mogu pripisati posljedicama navodne upotrebe tzv. „zvučnog topa“ ili uređaja sličnih karakteristika.

Takođe, VJT je utvrdilo da nijedan redar, niti policijski službenik koji se nalazio na licu mjesta obezbjeđujući skup, nije prijavio zdravstvenim ustanovama bilo kakve tegobe nakon održanog protesta, što bi se osnovano moglo očekivati u slučaju da je ovakav uređaj zaista upotrijebljen.

U objavi se dodaje da bi se to moglo očekivati budući da su se i ova lica nalazila u centru svih dešavanja protestnog skupa i da bi zasigurno reagovala traženjem medicinske pomoći da su smatrala da im je zdravlje ugroženo, posebno kada je riječ o policijskim službenicima koji su profesionalno obučeni da prepoznaju sve aspekte potencijalnih opasnosti, uključujući i one koji ugrožavaju njihovo i zdravlje drugih građana. Još jedna činjenica koja ukazuje na to da je riječ o uobičajenim zdravstvenim tegobama, a ne o onima koje su uzrokovane upotrebom nekakvog „nedozvoljenog uređaja“, jeste ta da je na protestu bilo više desetina hiljada građana, dok se na pozive tužilaštva i policije odazvalo 151 lice, od kojih je 113 lica dostavilo ljekarski izvještaj o povredama, navodi VJT.

Da je zaista upotrijebljen tzv. „zvučni top“, kako ističu, posljedice njegove upotrebe osjetili bi svi građani koji se nalaze na mjestu događaja, a ne samo 151 lice od nekoliko desetina hiljada učesnika skupa. Takođe, kako navode, spram pisanja medija i navoda pojedinih nevladinih organizacija da im se javilo između 3.000 i 4.000 lica zbog navodnih tegoba zadobijenih usljed upotrebe tzv. „zvučnog topa“, na zahtjev tužilaštva da se dostavi spisak tih lica kako bi bila ispitana u svojstvu građana u tužilaštvu, civilne organizacije dostavile su spisak od samo 34 lica.

Sve navedene činjenice i analizirani dokazi ukazuju da zdravstvene tegobe koje su građani prijavili ljekarskim ustanovama predstavljaju posljedicu koja je svojstvena posljedicama bilo kojeg većeg javnog okupljanja, navodi se u objavi VJT-a.

“Činjenicu da kritičnom prilikom nije korišten tzv. ‘zvučni top’, niti drugi uređaj sličnih karakteristika, dodatno potvrđuju i dopisi i izjašnjenja BIA-e, Ministarstva odbrane i MUP-a RS i njegovih jedinica, na osnovu kojih se utvrđuje da pripadnici ovih državnih institucija 15. marta 2025. godine nisu koristili uređaj u javnosti označen kao ‘zvučni top’, niti bilo koji drugi uređaj nalik ovom, kao i da pripadnici ovih institucija koji su obezbjeđivali skup nisu čuli, niti zapazili da je upotrijebljeno sredstvo koje može izazvati opasnost po građane”, navode iz VJT.

U analizi se, pored ostalog, konstatuje da činjenicu da nije korišten akustični LRAD uređaj potvrđuje i proizvođač ovog uređaja, kompanija „Genasys“, u javnom saopštenju od 20. marta 2025. godine. Navedena činjenica potvrđena je i Analizom mogućnosti upotrebe zvučnog topa sa protesta održanog 15. marta 2025. godine, sačinjenom od strane Vojnotehničkog instituta Ministarstva odbrane 17. marta 2025. godine, u kojoj se, između ostalog, navodi da nema indicija da je kritičnom prilikom korišten tzv. „zvučni top“.

U prilog svemu navedenom govori i obavještenje Republičkog seizmološkog zavoda od 9. aprila 2025. godine, na osnovu kojeg se utvrđuje da 15. marta 2025. godine u Ulici kralja Milana nisu uočene oscilacije tla kao posljedica potresa – zemljotresa, već da je bio vidljiv uobičajeni ambijentalni šum karakterističan za ovo mjerno mjesto. Tužilaštvo nalazi da su netačni navodi podnosilaca krivičnih prijava, pisanja pojedinih medija i izjava drugih lica o navodnoj upotrebi tzv. „zvučnog topa“ ili nekog drugog uređaja sličnih karakteristika, prenosi Euronews Srbija.

“Budući da je utvrđeno da ovakvi uređaji nisu korišteni i da samim tim nijedno lice ne može steći svojstvo okrivljenog zbog njihove upotrebe, kao i da je po automatizmu izostala i štetna posljedica koju njihova upotreba eventualno može da prouzrokuje, zbog čega nisu ostvareni elementi nijednog krivičnog djela za koje se goni po službenoj dužnosti, tužilaštvo je zaključilo da nema mjesta pokretanju krivičnog postupka protiv bilo kojeg lica u vezi s navodnom upotrebom tzv. ‘zvučnog topa’ ili drugog sličnog uređaja”, saopšteno je iz VJT.

Međutim, kako navodi VJT, budući da prikupljeni dokazi pružaju osnove sumnje da je u javnosti, od strane određenih lica, došlo do namjernog i unaprijed smišljenog širenja dezinformacija o navodnoj upotrebi tzv. „zvučnog topa“ ili drugog sličnog uređaja, zatim da su NN lica izmijenila originalne audio i video-snimke sačinjene u momentu održavanja petnaestominutne tišine i tako izmijenjene ih javno objavila, tako da obrađeni snimci sadrže specifičan „huk“ koji navodi građane na pomisao da je zaista upotrijebljen uređaj koji proizvodi ovakav zvuk, te kako su ovakvi postupci doveli do višemjesečnog širenja panike i uznemirenja javnosti, ali i do uznemirenja i angažovanja međunarodne zajednice koja je takođe uložila svoje resurse u pravcu provjere informacija da li je u Republici Srbiji prilikom održavanja protestnog skupa zaista došlo do upotrebe ovakvog uređaja, tužilaštvo će preduzeti sve mjere i radnje iz svoje nadležnosti u cilju identifikacije, a zatim i krivičnog gonjenja svih lica koja su svojim radnjama namjerno uzrokovala i doprinijela širenju ovih neistinitih informacija.

Više javno tužilaštvo u Beogradu objavilo je na svom sajtu dokumente koji se tiču ovog slučaja, uključujući kompletnu analizu sa zaključkom, kao i priloge.