Njemački kancelar Fridrih Merc pokrenuo je novu inicijativu za ubrzavanje ulaska Ukrajine u Evropsku uniju tako što bi joj odmah bio omogućen djelimičan pristup evropskim institucijama, navodi se u pismu u koje je imao uvid Euractivov Rapporteur.
ADVERTISEMENT
Prema novom planu njemačke vlade, ratom pogođena zemlja prvo bi postala „pridružena članica”, što bi joj omogućilo učešće na sastancima lidera i ministara EU, ali bez prava glasa.
„Nemamo vremena za nova odlaganja”, napisao je Merc u pismu upućenom Antoniju Košti, Ursuli fon der Lajen i kiparskom predsjedniku Nikosu Hristodulidesu u srijedu. „Sada je vrijeme da hrabro nastavimo integraciju Ukrajine u EU kroz inovativna rješenja kao neposredne korake naprijed”, naveo je kancelar.
Merc je o ovoj ideji razgovarao sa ukrajinskim predsjednikom Volodimirom Zelenskim i evropskim liderima tokom neformalnog samita na Kipru u aprilu. „Moj cilj bi bio da uskoro postignemo dogovor”, napisao je Merc, naglasivši da se ne bi radilo o „olakšanom članstvu”.
Novi model bi Ukrajini omogućio mjesto evropskog komesara bez resora i prava glasa, pridružene poslanike u Evropskom parlamentu bez prava glasanja, kao i pravo obraćanja na važnim sastancima, dok bi paralelno nastavila put ka punopravnom članstvu kroz sprovođenje reformi u oblastima poput vladavine prava i zaštite manjina.
Njemački prijedlog predstavlja pokušaj da se unese nova dinamika u gotovo zamrlu raspravu unutar EU o ubrzanju proširenja na Ukrajinu, Moldaviju i zemlje Zapadnog Balkana, uključujući predvodnike Crnu Goru i Albaniju.
Razvoj mirovnih pregovora između Ukrajine i Rusije pod vođstvom SAD krajem prošle godine izazvao je intenzivne razgovore u Briselu zbog mogućnosti da eventualni sporazum obaveže EU da primi Ukrajinu već 2027. godine.
To je i zahtjev koji Zelenski otvoreno zagovara.
U političkim krugovima postojala su velika očekivanja da će Evropska komisija ovog proljeća predložiti reformu procesa proširenja. Međutim, od tada je rasprava praktično zamrla.
Ambasadori 27 članica EU odbacili su radikalnu ideju Evropske komisije poznatu kao „obrnuto proširenje”, prema kojoj bi Ukrajina bila potpuno integrisana u EU prije formalnog članstva.
Od tada se razgovori uglavnom vode iza zatvorenih vrata, uz tek manje prijedloge država koje traže bržu integraciju Zapadnog Balkana.
Proširenje je u međuvremenu gotovo nestalo sa dnevnog reda evropskih lidera, iako je trebalo da bude jedna od glavnih tema samita u martu i aprilu. Isto važi i za naredni samit u junu.
Čelnici evropskih institucija takođe izbjegavaju da postave rok za ulazak Ukrajine u EU, uprkos javnim apelima Zelenskog. Ukoliko mirovni pregovori ponovo ubrzaju, EU bi mogla biti pod pritiskom da ponudi konkretan odgovor Kijevu.
Prema njemačkom planu, zemlje poput Moldavije i država Zapadnog Balkana ne bi dobile status pridruženih članica, već niži status posmatrača u institucijama EU.
„Mogli bismo zamisliti redovne zajedničke sjednice Evropske komisije ili Evropskog parlamenta sa predstavnicima zemalja Zapadnog Balkana”, rekao je jedan njemački zvaničnik.
Te države bi takođe dobile širi pristup evropskim programima i pojedinim sektorima jedinstvenog tržišta, u skladu sa napretkom reformi, kroz proces poznat kao postepena integracija.
Mercov prijedlog predstavlja pokušaj da se ukrajinskim građanima ponude konkretne koristi, ali i da se ublaže sve češće kritike Zelenskog zbog sporosti EU.
„Svi smo svjesni da se pristupanje neće dogoditi za nekoliko godina, sigurno ne tokom ove decenije”, rekao je njemački zvaničnik.
„Ali ovo je međukorak ka članstvu i vjerujemo da može dati novi podsticaj pregovorima”, dodao je on, naglašavajući da je krajnji cilj punopravno članstvo Ukrajine u EU.
Međutim, pojedine članice EU, poput Austrije, okupljene u neformalnoj grupi „Prijatelji Zapadnog Balkana”, protive se drugačijem tretmanu Ukrajine u odnosu na zemlje regiona koje godinama čekaju na članstvo.
Sve se to dešava svega nekoliko sedmica prije samita Zapadnog Balkana koji će početkom juna biti održan u Crnoj Gori.