ADVERTISEMENT

Podzemne vode su jedan od najugroženijih resursa u Evropskoj uniji, a njihovo loše stanje u suprotnosti je s činjenicom da većina evropskih zemalja ima izuzetno sigurnu vodu iz slavine, piše Euronews.

Prema podacima Evropske agencije za okoliš, više od 20 posto podzemnih voda širom EU nalazi se u lošem hemijskom stanju. To znači da koncentracije štetnih tvari, poput žive i kadmija, prelaze nivoe propisane Direktivom EU o vodama.

Dodatni pritisak stvara ogroman društveni i ekološki trošak prečišćavanja vode za piće i sanitarne potrebe. Procjenjuje se da samo uklanjanje nitrata, koji su često prisutni u đubrivima, Evropsku uniju košta i do 320 milijardi eura godišnje.

Iako je granica EU postavljena na 50 miligrama po litri, Evropska komisija navodi da je taj nivo premašen na 14 posto mjernih stanica za podzemne vode u Evropi.

Uprkos problemima s podzemnim vodama, velika evropska ulaganja u sanaciju daju rezultate. Prema Indeksu ekološke efikasnosti, čak 19 od 20 zemalja s najboljim sanitarnim uslovima i najsigurnijom pitkom vodom na svijetu nalazi se u Evropi, a jedini izuzetak je Japan.

Finska, Island, Nizozemska, Norveška, Švicarska i Ujedinjeno Kraljevstvo ostvarili su maksimalnih 100 bodova za zaštitu zdravlja ljudi od zagađene pitke vode i loših sanitarnih uslova. Najlošiji rezultati na kontinentu zabilježeni su u Moldaviji, Gruziji i Albaniji, a među 10 najniže rangiranih evropskih zemalja nalaze se i tri članice EU: Latvija, Litvanija i Rumunija.

Osim postojećeg zakonodavstva, EU pažljivo prati svoje vodne resurse. Početkom 2022. godine usvojen je prvi spisak supstanci za praćenje u pitkoj vodi, s ciljem nadzora nivoa beta-estradiola i nonilfenola. Riječ je o dva spoja koja remete rad endokrinog sistema jer mogu oponašati, blokirati ili ometati tjelesne hormone.

Hemikalije u podzemnim vodama i dalje predstavljaju veliki problem, posebno imajući u vidu da podzemne vode osiguravaju oko 25 posto vode za navodnjavanje u poljoprivredi i 65 posto pitke vode u EU.

„Otprilike 80 posto svih otpadnih voda u svijetu ispušta se u vodotokove bez ikakve obrade“, navode istraživači iz Water Atlasa, indeksa čistoće podzemnih voda koji je izradio njemački think tank Heinrich Böll Foundation. „Zamisao da će se rijeke same pročistiti ubrzo se pokazala iluzijom — rijeke i jezera postali su smrdljive, otrovne septičke jame“, dodaju.

Water Atlas je mapirao podzemne vode u Evropi, klasificirajući ih prema hemijskom stanju na osnovu standarda Direktive EU o vodama. Rezultati su u nekim zemljama zabrinjavajući. U Luksemburgu čak 79 posto mapiranih podzemnih voda nije zadovoljilo kriterije dobrog hemijskog stanja u 2025. godini.

Slijede Češka sa 55 posto, Belgija sa 41 posto i Njemačka sa 40 posto. Pesticidi i dalje predstavljaju jednu od glavnih prijetnji kvalitetu vode. Naprimjer, trifluorosirćetna kiselina (TFA) otkrivena je u 94 posto od 36 uzoraka vode iz slavine prikupljenih u 11 zemalja EU.

Mnogi pesticidi sadrže i PFAS, takozvane „vječne hemikalije“, koje su otkrivene na 23.000 lokacija širom Evrope. Dodatni ekološki pritisak predstavljaju farmaceutski spojevi, kojih je više od 175 identificirano u evropskim podzemnim vodama, kao i mikroplastika.