Mađarska je jedina država članica čija su plaćanja EU obustavljena zbog sistemskih rizika od korupcije, a Komisija sada tvrdi da bi svaka isplata u okviru blokovskog programa finansiranja odbrane dolazila s određenim uslovima.
ADVERTISEMENT
Evropska komisija je saopštila da ispituje zahtjev Mađarske za 17,4 milijarde eura u okviru programa Evropske unije Sigurnosna akcija za Evropu (SAFE) zbog lošeg rezultata zemlje u pogledu transparentnosti javnih nabavki i sukoba interesa, a zastupnici Evropskog parlamenta upozoravaju da bi novac mogao biti preusmjeren u političku korist premijera Viktora Orbana.
Mađarska je jedina zemlja EU u kojoj su sredstva EU obustavljena zbog visokog rizika od korupcije. Od 27 milijardi eura predviđenih za Mađarsku u ovom budžetskom periodu, 17 milijardi eura je obustavljeno, a plaćanja su uslovljena reformama javnog sektora.
Osnovan kao odgovor na prijetnje Rusije, SAFE pruža jeftine kredite od EU državama članicama za jačanje njihove odbrambene industrije. U posljednjoj rundi finansiranja, Mađarska je aplicirala za 17,4 milijarde eura, što je treći najveći iznos od bilo koje zemlje, piše Euronews.com.
„Teško mi je zamisliti situaciju u kojoj možemo sklopiti sporazum o zajmu i početi s isplatom ako je jasno da uslovi koji su već navedeni u istoj uredbi nisu ispunjeni“, rekao je komesar za budžet, borbu protiv prevara i javnu upravu Piotr Serafin na saslušanju u Evropskom parlamentu u ponedjeljak navečer.
EU je 2022. godine pokrenula takozvani mehanizam uslovljavanja protiv Mađarske. Ovaj alat omogućava suspenziju sredstava tamo gdje se identifikuju sistemski rizici korupcije.
Serafin je rekao da se kriteriji primjenjuju i na SAFE fondove, te da će, nakon što se odobri mađarski nacionalni program odbrane, EU istražiti kako će se novac trošiti.
„Postojat će mogućnost da se ispita kako mađarska vlada planira osigurati zaštitu finansijskih interesa budžeta, kako planiraju implementirati specifična pravila u vezi s javnim nabavkama, sukobom interesa i fondovima javnog interesa“, rekao je Serafin. „Sve te slabosti koje su već (jesu) identificirane. Da, mehanizam regulacije uvjetovanosti primjenjuje se na sve fondove EU, uključujući SAFE.“
U ponedjeljak je Komisija odobrila sedam nacionalnih planova odbrane. Mađarski prijedlog nije bio među njima.
Prošle sedmice, Evropski parlament je održao debatu o mađarskoj aplikaciji SAFE, u kojoj su mnogi zastupnici u Evropskom parlamentu zahtijevali zaštitne mjere u vezi s troškovima. Neki su upozorili da bi se isplata mogla iskoristiti za povećanje Orbánovih šansi za reizbor u aprilu.
„Ovo je ogroman poklon Orbánu, jer će dobiti veliki dio prije izbora u Mađarskoj“, rekla je za Euronews holandska zastupnica Zelenih, Tineke Strik, „i zbog nedostatka uslova, može ga koristiti za vlastitu kampanju i prodati kao znak legitimnosti svog režima.“
Ali, zastupnik u Evropskom parlamentu Tamás Deutsch, iz Orbánove vladajuće stranke Fidesz, rekao je da je EU-ova kontrola SAFE-a dio političke kampanje protiv Mađarske.
„Bez obzira koliko se trude protiv Mađarske u Briselu, mi ćemo se zalagati za mađarski nacionalni interes i dobit ćemo svaki posljednji eurocent resursa koji pripadaju Mađarskoj, mađarskom narodu i mađarskim porodicama“, rekao je Deutsch.
EU bi trebala donijeti odluku o SAFE isplatama u prvom kvartalu ove godine.