Dok pojedini iz Bosne i Hercegovine pozdravljaju ideje o prijemu novih članica u EU koje ne bi imale pravo veta, Crna Gora odbacuje takve ideje. Sa druge strane, Srbiji pravo veta nije od ključne važnosti ukoliko uđe u EU, pa bi prema riječima predsjednika ove zemlje Aleksandra Vučića Beograd prihvatio takav vid članstva. Sličnog stava je i zvanična Tirana.
ADVERTISEMENT
Formiranje drugog sloja EU nije nova ideja, ali je pitanje da li je to realan scenario.
Svoj glas o spoljnoj politici i bezbjednosti, prijemu novih članica i određenim finansijskim pitanjima Srbija i Albanija spremne su da utišaju za rad članstva u EU, uskraćujući sebi pravo veta.
Zvanična ponuda iz Brisela još nije na stolu, ali medijske spekulacije ponukale su lidere država regiona da se izjasne o potencijalnom rješenju, koje bi evropski put preostalih zemalja kandidata pomjerio sa mrtve tačke.
“Sve što se tiče uspostavljanja jedinstvenog tržišta i prostora bez granica za nas je uvijek prihvatljivo i to je za nas najvažnije”, rekao je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić
“Uvedite nas u Evropu i spremam sam da potpišem sporazum u kojem će jasno biti navedeno da ne želimo pravo veta”, naveo je premijer Albanije Edi Rama.
Takozvana razvojna liga EU najmanje odgovara onima koji su blizu ulaska u klub država sa jednakim pravima, poput Crne Gore, procjena je lidera u Podgorici. S druge strane, bivši ministar spodnih poslova Bosne i Hercegovine, Igur Crnadak, pozitivno gleda na takvu inicijativu, naglašavajući da bi to učvrstilo i poziciju Republike Srpske.
“Mislim da je ovo win-win kombinacija koja je korisna i za Evropsku uniju i za nas ovdje. Donosi nam, zapravo, ono zbog čega je nama Evropska unija i atraktivna, a to je pristup jedinstvenom tržištu i to su slobodna kretanja. Ako se neko pojavi u međuvremenu, dok se čitava ova priča razvija, da je potpuno spreman za punopravno članstvo, ni to ne bi trebalo iskiučiti. Isto kao što i oni koji su danas takozvani frontrunneri ne bi nikako trebali da budu protiv ovakvog pristupa”, rekao je Crnadak.
“Prijem Crne Gore u Evropsku uniju ne može izazvati unutar same Evropske unije neku stravičnu promjenu i turbulenciju. S druge strane, Srbija je ipak država većih gabarita i po broju stanovnika i na osnovu teritorije i po broju problema koje bi potencijalno ulaskom unijela u samu Evropsku uniju”, izjavio je politički analitičar Aleksandar Ćuković.
Za omogućavanje članstva sa ograničenim pravima neophodno je da niti jedna postojeća članica Unije ne posegne za vetom prilikom eventualnog glasanja o tom pitanju u Savjetu Evropske unije.
Drugorazredno članstvo, koje je u ovom trenutku samo hipotetička mogućnost, nije ni pravno moguće, objašnjava Miloš Pavlović iz Centra za evropske politike.
“Ono što bi mogao da bude kompromis, jeste da se korišćenje prava veta na neki način ograniči na jedan vrlo ograničen period koji bi automatski isticao, na primjer, nakon tri ili pet godina, dokle se nova država članica ne usaglasi i ne upozna sa odlučivanjem i bude pod pojačanim monitoringom kao nova država članica”, kaže Pavlović.
Prema medijskim napisima, manje ingerencije u odlučivanju ne bi značile i lakši put do članstva, posebno u pogledu bezbjednostne politike. Ukoliko Brisel i bude imo sluha za države kandidate koje bi pristale na članstvo i pod uslovom da sjede na ćošku Evropskog okruglog stola, uslovi za sticanje stolice, prema pojedinim navodima, ne bi bili promijenjeni.