Banja Luku je 27. oktobra 1969. godine pogodio jedan od najrazornijih zemljotresa u istoriji Bosne i Hercegovine. U svega nekoliko trenutaka grad na Vrbasu pretvoren je u ruševine, 15 ljudi izgubilo je život, a više od 1.100 je povrijeđeno. Iza katastrofe koja je obilježila generacije ostala je i priča o solidarnosti, pomoći i obnovi grada uz podršku ljudi iz cijele bivše Jugoslavije i inostranstva.
ADVERTISEMENT
Zemljotres magnitude 6,6 stepeni po Rihterovoj skali pogodio je Banju Luku u 9.11 časova. Ipak, razornom udaru prethodila su podrhtavanja tla. Već 26. oktobra zabilježen je snažan zemljotres, a potresi su se nastavili tokom noći, dodatno uznemiravajući stanovništvo.
Kada je uslijedio glavni udar, brojne zgrade nisu izdržale. Oštećeno je oko 86.000 stambenih jedinica, kao i 266 školskih, 146 kulturnih i 133 zdravstvena objekta. Grad je ostao bez struje i vode, a hiljade ljudi ostale su bez svojih domova.
U ruševinama je život izgubilo 15 osoba, dok je 1.117 ljudi povrijeđeno. Vojska, spasilačke ekipe i građani učestvovali su u raščišćavanju ruševina i potrazi za preživjelima.
Solidarnost koja je pomogla da se grad ponovo izgradi
Nakon katastrofe počela je velika akcija pomoći Banjoj Luci. Podrška je stizala iz različitih dijelova tadašnje Jugoslavije, ali i iz inostranstva. Gradovi, institucije, organizacije i pojedinci uključili su se u obnovu stambenih, obrazovnih, zdravstvenih i kulturnih objekata.
Posebno se izdvajaju primjeri pomoći u obnovi škola. Sarajevo je Banjoj Luci poklonilo novu zgradu Gimnazije, dok je bugarski narod pomogao izgradnju osnovne škole "Georgi Stojkov Rakovski“. Zahvaljujući pomoći holandske vlade, izgrađena je i škola u Slatini koja je dobila naziv „Holandija“.
Posljedice zemljotresa nisu se ogledale samo u porušenim zgradama. Oko 46.000 stanovnika određeno vrijeme provelo je u privremenom smještaju, a učenici iz Banje Luke školovanje su nastavili u drugim gradovima širom Jugoslavije. Obnova je podrazumijevala i ponovno uspostavljanje svakodnevnog života, infrastrukture i privrede.
Sat koji i danas podsjeća na tragediju
Jedan od najprepoznatljivijih simbola zemljotresa nalazi se na Trgu Krajine. Riječ je o satu koji je zaustavljen u 9.11 časova, u trenutku kada je razorni zemljotres pogodio grad.
Više od pola vijeka kasnije, taj sat ostaje podsjetnik na 27. oktobar 1969. godine, ali i na ljude koji su izgubili živote, porodice koje su ostale bez domova i zajedništvo koje je pomoglo Banjoj Luci da se oporavi.
Zemljotres iz 1969. godine trajno je promijenio izgled Banje Luke, ali i ostavio važnu lekciju o solidarnosti i međusobnoj pomoći u trenucima najveće nesreće.