ADVERTISEMENT

U Banjaluci je danas počelo obilježavanje Dana Republike, koji se ove godine obilježava i kao Dan boraca Odbrambeno-otadžbinskog rata (za opis i karakter rata u BiH 1992-1995. koristi se različita terminologija u zavisnosti od entiteta, etničke pripadnosti ili političkog stava; prim. ur.) , uz niz svečanosti i komemorativnih događaja, kojima prisustvuju najviši zvaničnici Republike Srpske i brojne zvanice.

Obilježavanje je počeo polaganjem vijenaca na groblju Sveti Pantelija, polaganjem vijenaca na Trgu palih boraca NOR-a i na Gradskom groblju na Pobrđu, te na Spomen-obilježju 12 beba u Banjaluci. U okviru obilježavanja u Banjaluci je otkriveno je Centralno spomen-obilježje poginulim vojnicima Vojske Republike Srpske tokom rata u BiH.

U Banjaluku je doputovao premijer Srbije Đuro Macut koji će se na svečanom prijemu sastati sa predsjednikom Vlade RS Savom Minićem. U Sportskoj dvorani „Borik“ održaće se tradicionalna svečana akademija.

Obilježavanju prisustvuju član predsjedništva BiH Željka Cvijanović. v.d predsjednik RS Ana Trišić Babić, predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić, predsjednik Vlade Republike Srpske Savo Minić, predsjednik SNSD-a Milorad Dodik, kao i brojne domaće i strane delegacije. Povodom Dana Republike Srpske u Banjaluci će u petak biti održan svečani defile.

OHR podsjetio na odluke Ustavnog suda BiH

Povodom današnjeg obilježavanja u Republici Srpskoj iz Kancelarije visokog predstavnika (OHR), saopšteno je da je Ustavni sud Bosne i Hercegovine naglasio da utvrđivanje 9. januara kao Dana RS ne simbolizuje kolektivno i zajedničko sjećanje u multietničkom društvu, te da je diskriminatorno.

OHR podsjeća da obilježavanje 9. januara "predstavlja jasno nepoštivanje i neprovođenje konačnih i obavezujućih odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine."

"Nepoštovanje odluka Ustavnog suda može predstavljati krivično djelo na osnovu odredbi Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine, te je poduzimanje zakonom propisanih mjera u domenu nadležnih organa za provedbu zakona, posebno kada se radi o nosiocima javnih funkcija", navodi se iz OHR-a. Iz OHR-a ističu da su poštovanje vladavine prava, zajedno s dijalogom, razgovorom i kompromisom, od ključne važnosti kako bi bilo koji oblik obilježavanja Dana RS mogao biti inkluzivan i prihvaćen od svih građana, čime bi se jačala društvena kohezija umjesto što se produbljuju podjele.

9. januar - hronologija

U Sarajevu je 9. januara 1992. godine tadašnja Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini (srpski poslanici iz Skupštine SR BiH) donijela je "Deklaraciju o proglašenju Republike srpskog naroda Bosne i Hercegovine" - na područjima "srpskih autonomnih regija i oblasti i drugih srpskih etničkih cjelina u Bosni i Hercegovini, a na osnovu plebiscita održanog 9. i 10. novembra 1991. godine na kome se srpski narod izjasnio za ostanak u zajedničkoj državi Jugoslaviji" zbog čega u RS ovaj datum smatraju danom osnivanja Republike Srpske.

Ustavni sud BiH je 2015. godine, po apelaciji tadašnjeg člana Predsjedništva BiH Bakira Izetbegovića, utvrdio da je 9. januar neustavan kao Dan Republike Srpske. U Republici Srpskoj je 25. septembra 2016. održan referendum na kojem je na pitanje "Da li podržavate da se 9. januar obilježava i slavi kao Dan Republike Srpske?" pozitivno odgovorilo 677.722 birača ili 99,81 odsto od ukupnog broja izašlih.

Nakon toga, Narodna skupština RS je u oktobra 2016, donijela Zakon o Danu Republike Srpske, kojim je precizirano da se "na osnovu potvrđene volje građana, 9. januar utvrđuje kao Dan Republike" te da se "obilježava i praznuje kao sekularni praznik". Ustavni sud BiH 1.decembra 2016. donio odluku o poništavanju rezultata referenduma. U martu 2019. Ustavni sud je poništio dio člana Zakona o Danu Republike Srpske koji glasi "na osnovu potvrđene volje građana Republike Srpske, 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike". Osporena odredba glasi: "'Na temelju potvrđene volje građana Republike Srpske 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike', nije u skladu sa članom I/2. Ustava Bosne i Hercegovine, članom II/4. Ustava Bosne i Hercegovine u vezi sa članom 1.1. i članom 2.a) i c) Međunarodne konvencije o ukidanju svih oblika rasne diskriminacije i članom 1. Protokola broj 12 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda te članom VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine. Osporena odredba je ukinuta i određeno je da prestaje važiti narednog dana od dana objavljivanja odluke u Službenom glasniku Bosne i Hercegovine." Obojica sudija iz Republike Srpske, Zlatko Knežević i Miodrag Simović, imali su izdvojeno mišljenje o neslaganju sa ovom odlukom.

Dan Republike se i dalje svake godine svečano obilježava 9. januara u organizaciji institucija RS.