ADVERTISEMENT

Novi period niskog nivoa sukoba trajao je do početka jula, kada je delegacija pokreta Ansar Allah (Huta), koje podržava Iran, otišla na sahranu ajatolaha Alija Khameneija. Saudijske snage gađale su aerodrom Hodeida dva puta (prilikom odlaska i dolaska delegacije), što je izazvalo odgovor suprotne strane. Tada su Huti objavili pomorski embargo na izvoz saudijskih proizvoda kroz Crveno more, što je do današnjeg dana značajno smanjilo izvoz nafte ove zemlje. Odmah je stigao odgovor suprotne strane obzirom da je izvršena blokada luka i aerodroma koje koriste Huti u Jemenu. Pored toga, započeta je razmjena vatre projektilima i dronovima između dvije strane, a ubrzo se rasplamsala borba unutar Jemena koja traje pojačanim intezitetom skoro dva mjeseca.

Pojačani obim sukoba u Jemenu od početka jula do početka septembra

Od trenutka ponovne obnove ratnih dejstava u Jemenu, i pojačanih sukoba sa Saudijskom Arabijom ratna dejstva su postepeno sve više eskalirala. U početku su Huti gađali položaje saudijske vojske i državne naftne kompanije Aramko širom teritorije ove zemlje. Pokušan je neuspešan udar na naftovod Istok-Zapad, kojim se doprema ovaj derivat sa naftnih polja i Persijskog zaliva do Crvenog mora. Saudijske snage su odgovarale recipročnom mjerom, ali se situacija radikalizovala u drugoj polovini avgusta i početkom septembra ove godine, piše Euronews Srbija.

Pokušaj Huta da ovladaju Bab el Mandebom i južnim dijelom zemlje

Na jugozapadnoj obali Jemena vode se teške borbe od četvrtka, 3. septembra, kada su Huti pokrenuli ofanzivu protiv jemenskih provladinih snaga u pokušaju da preuzmu kontrolu nad moreuzom Bab el Mandeb, koji povezuje Crveno more sa Adenskim zalivom. Napad je prouzrokovao veliku naftnu krizu obarajući drastično obim izvoza saudijske nafte na tri miliona barela dnevno, što je rekordno nizak nivo. Takođe, zabilježen je pad akcija kompanije Aramko za 0,2%, a Nacionalna petrohemijska kompanija Janbu (YANSAB) za 4,1%.

Napad je bio usmjeren prema oblastima Al-Hoka i Al-Moka i gradu Adenu na jugu i jugozapadu Jemena koje drže pod kontrolom vladine snage. U početnom delu udara zauzeto je nekoliko manjih mjesta sa ciljem da opkoli područje oko grada Taiza, koji se nalazi na raskrsnici puteva koji vode ka gradu Moki (nalazi se unutar more Bab el Mandeb) i gradu Adenu (južni dio Jemena). Čitava stvar je okončana neuspjehom nakon borbi sa vladinim snagama koje su trajale čitav dan, a Huti su odbačeni. Čak je tada došlo do malog incidenta obzirom da su saudijski lovci slučajno pogodili nekoliko položaja i bazu u brdima oko Taiza gdje su se nalazile trupe njihovih saveznika, misleći da gađaju neprijatelje. Posljedica takvog čina je 30 poginulih, i oko 40 ranjenih vojnika.

Ofanziva prosaudijskih elemenata prema oblasti koji kontrolišu Huti

Vladine snage uspjele su da situaciju preokrenu u kontranapad napredujući prema gradovima el-Javfu, el-Bajdi, Taizu i Hodeidi, koje kontrolišu Huti. Iz njihovih redova čule su se riječi da je krajnji cilj zauzimanje prijestonice Sane, što ukazuje na riješenost da se potpuno obračunaju sa svojim protivnicima. Negativna okolnost za pokret Ansar Allah je ta što se ofanziva sprovodi na više frontova, sa juga istoka i zapada, sve u situaciji dok traju udari saudijske vojske čiji se položaji nalaze sjeverno.

U cilju vršenja dodatnog oružanog pritiska na teritoriju Huta, saudijska vojska izvela je desetine udara na sjeverozapadni dio Jemena. Kako je to izjavio vojni portparol Huta, saudijska koalicija je u periodu od 6. do 9. septembra izvršila više od 120 udara na gradove Taiz, Džaf, Marib, el-Bajda i Hodeida, čineći „teške zločine“. Ono što je naročito razbjesnilo suprotnu stranu jeste pogodak zatvora u gradu el-Hazm 7. septembra, kada je stradalo 17 ljudi, prema informacijama ministarstva zdravlja vlade Huta. Čak postoje glasine da su iskorišćenje iskusne terorističke grupe koje je finansirala Saudijska Arabija u Siriji i Jemenu, kako bi se sukobile sa njihovim protivnikom. Tako na jugu zemlje oko grada Moke djeluju frakcije lojalne Al Kaidi, dok regiji Marib, koja se nalazi blizu prijestonice Sane, operišu trupe Islah partije (islamistička koalicija plemenskih elemenata povezana sa Muslimanskim bratstvom).

Kako odgovor, Huti su u noći između 8. i 9. septembra gađali četiri grada na jugu Saudijske Arabije, pre svega postrojenja državne naftne kompanije Aramko u Džizanu, Nadžranu i Abi, kao i vazduhoplovnu bazu „Kralj Halid“ u gradu Hamis Mušait. Tada je uništena infrastruktura na naftnim postrojenjima i instalacijama, a povrijeđeno je 73 ljudi. Napadi na bazu „Kralj Halid“ na jugu Saudijske Arabije su sasvim razumljivi jer ona ima veliki strateški značaj obzirom da odatle kreće većina udara ka sjeverozapadnom dijelu Jemena.

Nema podrške za Rijad od partnera iz „Islamskog NATO-a“

U trenutku ofanzive prosaudijske koalicije, u svjetskoj javnosti se situacija u kojoj su se nalazili Huti poredila sa položajem režima Bashara al Assada u Siriji prije njegovog pada početkom decembra 2024. godine. Treba imati u vidu da za sada nema združenog djelovanja tri sile protiv njih, kao što je to bilo u slučaju Assada, koga su istovremeno napali Turska, SAD i Izrael. U slučaju da Ankara i Islamabad ispune odredbe ugovora iz Meke, položaj Huta bi se mogao porediti sa Assadom. Radi toga, vlada u Rijadu je izjavila 8. septembra da se suočila sa napadom, ali je samo dva dana kasnije, 10. septembra, portparol pakistanskog ministarstva spoljnih poslova, Sajjad Haider Khan, upozorio da sporazum iz Meke ne govori o napadima Huta na energetsku infrastrukturu, te da će Pakistan preduzeti sve mjere "kad dođe vrijeme".

Kontraofanziva Huta dovela do osvajanja grada Moke i moreuza Bab el Mandeb

Huti su uspjeli da se reorganizuju i izvedu kontra-udar ka jugu uz zapadi dio obale Jemena u Crvenom moru. Prvo je osvojen grad Moka u noći između 9. i 10. septembra, a zatim je napredovanje nastavljeno da bi se osvojio strateški važan prostor oko milionskog grada Taiza, odakle kreću putevi ka jugu zemlje i gradu Adenu. Huti su osvojili gotovo cijelu obalu Jemena na Crvenom moru i dvije grupe ostrva koje se nalaze u središtu plovnog puta moreuza Bab el Mandeb, (Perim, na ulazu, i grupu ostrva Haniš, na izlazu iz moreuza), čime je ovaj važan plovni put došao pod njihovu kontrolu. Istovremeno je izvršen prvi uspješan napad na naftovod Istok-Zapad u Saudijskoj Arabiji, a kao posljedica toga i uspostave kontrole Huta nad moreuzom, cijena nafte po barelu porasla je na 108 dolara, što govori da će se ekonomska i politička kriza dalje širiti po svijetu. Po svemu sudeći, pojačani obim eskalacije će se nastaviti nesmanjenom žestinom u toku septembra, a neki analitičari čak predviđaju okončanje građanskog rata u Jemenu do kraja godine.