Državna ceremonija sahrane vrhovnog lidera Irana ajatolaha Alija Hamneija, ubijenog u napadu SAD i Izraela 28. februara, protekla je u znaku prividnog jedinstva iranskog političkog i vojnog vrha, dok se istovremeno produbljuju unutrašnje podjele u zemlji, piše New York Times pozivajući se na više izvora.
ADVERTISEMENT
Četiri visoka iranska zvaničnika i dva pripadnika Korpusa islamske revolucionarne garde (IRGC) opisali su borbu svih strana u Iranu da pridobiju novog vrhovnog vođu ajatolaha Mojtabu Khameneija i dominiraju političkim procesima u zemlji.
Prema riječima iranskih zvaničnika, pragmatično krilo vlasti – visoki generali IRGC-a, predsjednik parlamenta Mohammad Bagher Ghalibaf, predsjednik Masoud Pezeshkian i predsjednik Savjeta bezbjednosti Mohammad Bagher Zolghadr – za sada imaju prednost, pošto su lobirali za prekid vatre i pregovore sa SAD.
"Želimo veliki sporazum koji uklanja prijetnju ratom i omogućava nam ekonomski prosperitet. Ljudi samo žele da žive", rekao je Mehdi Rahmati, analitičar blizak vladi u Iranu.
Iranski predsjednik nedavno je rekao da je ajatolah Mojtaba Khamenei odobrio odluku o postizanju diplomatskog sporazuma sa SAD i da odbija "da se povinuje volji manjine".
List podsjeća da novi vrhovni vođa Irana nije prisustvovao sahrani Alija Hamneija, koja je počela 3. jula i trajaće do 9. jula.
Prema riječima četiri visoka iranska zvaničnika, njegovo odsustvo iz javnosti nakon povreda zadobijenih u napadu i njegova nemogućnost da smiri borbe dovode u pitanje održivost njegove vladavine u odsustvu.
Mojtaba Hamenei nije bio na komemoraciji u Teheranu ni za svoju suprugu, koja je ubijena sa njihovim sinom tinejdžerom i drugim rođacima prvog dana rata.
Dva pripadnika Revolucionarne garde i osoba uključena u planiranje sahrane rekli su da je Khamenei rekao zvaničnicima da želi da prisustvuje ceremoniji sahrane u šiitskom svetilištu Imama Reze u gradu Mešhedu, zakazanoj za 9. jul, i da izgovori molitvu za mrtve nad tijelom svog oca.
Bezbjednosni zvaničnici odbacili su tu ideju iz zabrinutosti da bi Izrael mogao da pokuša da ubije ajatolaha na ceremoniji ili da prati njegovo kretanje do mjesta gdje se skriva.
Odsustvo Hamneija pokrenulo je pitanja o tome ko zapravo vodi zemlju i omogućilo da se izuzetno otvorene podjele rasplamsaju, navodi NYT.
Prošle sedmice Mohammad Bagher Ghalibaf, predsjednik parlamenta koji je vodio pregovore sa SAD i pojavio se kao ključna politička figura, naglo je prekinut uživo na televiziji i uklonjen iz etra dok je objašnjavao detalje sporazuma o prekidu vatre.
Uslijedili su pozivi na smjenu direktora državnog radiodifuznog servisa, koga je imenovao Hamnei, a koji potiče iz ultratvrdolinijaškog tabora.
Mjesecima je državna televizija napadala pregovarački tim, a na skupovima na teheranskim trgovima konzervativci su pozivali na krivično gonjenje i smrt pregovarača.
Ministar spoljnih poslova Abbas Araghchi, koji je takođe učestvovao u pregovorima, bio je ismijan kada je posjetio šiitsko svetilište u Iraku, gdje je organizovan dio sahrane, a iranski hodočasnici skandirali su mu "smrt pomiriteljima", pokazuju, kako dodaje NYT, video-snimci.
U tekstu se ocjenjuje da su se unutar iranskog političkog vrha produbile podjele između pragmatičnog i tvrdolinijaškog krila, pri čemu jedni zagovaraju pregovore sa SAD i ublažavanje sukoba, dok drugi odbacuju bilo kakve ustupke i pozivaju na nastavak konfrontacije.
Prema analizi američkog lista, vojni vrh i dio pragmatičnog političkog establišmenta navodno trenutno imaju veću kontrolu nad procesom donošenja odluka.
Sahrana, Ali Hamnei (Izvor: AP/Altaf Qadri)
Drugi dan ceremonije
Drugi dan ceremonije sahrane ajatolaha Alija Hamneija u Teheranu počeo danas pred stotinama hiljada okupljenih građana, prenio je AP.
Prema navodima agencije, molitvama su prisustvovali sinovi ajatolaha Alija Hamneija - Masud, Mejsam i Mostafa.
Ceremoniji je prisustvovao i komandant Korpisa islamske revolucionarne garde (IRGC) Ahmad Vahidi, prenijela je Al Jazeera.
Kako su prenijeli mediji, vrhovni vjerski vođa Irana i sin pokojnog ajatolaha, Mojtaba Hamnei, izrazio je želju da prisustvuje sahrani svoga oca 9. jula u šiitskom svetilištu Imama Reze u gradu Mešhedu, izjavila su danas za Njujork Tajms dva neimenovana izvora iz IRGC-a upoznata sa organizacijom sahrane.
Prema tvrdnjama ova dva izvora snage bezbjednosti za sada su odbacile tu ideju plašeći se da bi Izrael mogao da pokuša likvidaciju Hamneija tokom ceremonije ili da prati njegovo kretanje do njegovog skrovišta, prenosi Times of Izrael.
Modžtaba Hamnei je bio ranjen u napadu u kojem je njegov otac poginuo i od imenovanja za novog vrhovnog verskog vođu Islamske Republike u martu, nikada nije viđen u javnosti, a njegovo zdravstveno stanje je predmet brojnih spekulacija.