Reakcije pojedinih predstavnika Evropskog parlamenta na sahranu Ratka Mladića i počasti koje su mu tom prilikom upućene ponovo su otvorile pitanje odnosa Evropske unije prema Srbiji i mogućih posljedica po njen evropski put. Karijerni diplomata Zoran Milivojević ocjenjuje da posljednje kritike predstavljaju nastavak ranijih reakcija iz evropskih institucija i da se uklapaju u širi politički pritisak na Beograd.
ADVERTISEMENT
„Očigledno je da jedna većina u evropskim krugovima, u političkim strukturama, uključujući i parlament, nastupa sa pozicije osude Srbije zbog tog čina sahrane“, rekao je Milivojević za Euronews Srbija.
On smatra da se pitanje sahrane Ratka Mladića sada uklapa u širi kontekst odnosa EU prema Srbiji, posebno kada je riječ o unutrašnjoj politici i tumačenju evropskih vrijednosti.
Poslanik Evropskog parlamenta Davor Ivo Stier i predstavnici grupacije „Obnovimo Evropu“ zatražili su od Evropske komisije da ukine fondove namijenjene Srbiji.
Milivojević ocjenjuje da takvi zahtjevi predstavljaju dio šire debate o odnosu EU prema Beogradu, ali da bi mnogo ozbiljnije posljedice bile ukoliko bi došlo do dodatnog usporavanja ili blokade pregovaračkog procesa.
Prema njegovim riječima, EU se nalazi pred svojevrsnim raskorakom. Sa jedne strane postoji strateški interes za proširenje na Zapadni Balkan, dok je sa druge sve izraženiji pritisak dijela evropskih političkih struktura da se prema Srbiji zauzme tvrđi stav.
„Evropskoj uniji je jedan od prioriteta politika proširenja. Kada je region u pitanju, Srbija ima dominantno mjesto. Tako da je to strateški interes Evropske unije“, naveo je Milivojević.
On ističe da u pojedinim političkim krugovima postoji zalaganje za suspenziju pregovora sa Srbijom, kao i ideja da se Beograd tretira kao nepodoban kandidat, uz mogućnost da prvi konkretni potezi budu usmjereni upravo na evropske fondove.
Ipak, prema njegovoj ocjeni, mnogo veći rizik od eventualnog smanjenja ili ukidanja pojedinih fondova jeste mogućnost da pregovarački proces ostane blokiran.
„Nije stvar toliko u fondovima, koliko je stvar u tome da Srbija postane manje tretirana kao ozbiljan kandidat“, rekao je Milivojević.
Klaster 3 kao pokazatelj odnosa prema Srbiji
Govoreći o mogućem otvaranju Klastera 3 i izvještaju o napretku Srbije koji bi trebalo da bude predstavljen 28. oktobra, Milivojević kaže da će ključna biti odluka Evropske komisije o tome da li će ostati pri dosadašnjem stavu.
„Klaster 3 već je postao istorijska kategorija“, ocijenio je on, dodajući da bi njegovo otvaranje predstavljalo neposredan pokazatelj da je proces evropskih integracija Srbije deblokiran.
Prema njegovim riječima, u narednom periodu biće ključno da li će Komisija, imajući u vidu strateški interes EU, zadržati stav da pregovarački proces sa Srbijom treba deblokirati ili će ga revidirati.
„Klaster 3 je samo direktna manifestacija šta je odluka Komisije“, rekao je Milivojević.
„Izjava Marte Kos je neka vrsta miješanja“
Milivojević se osvrnuo i na izjavu evropske komesarke za proširenje Marte Kos da će građani na predstojećim izborima odlučiti kakvu Srbiju žele. On smatra da takve poruke predstavljaju direktno miješanje u unutrašnja politička pitanja Srbije.
„To je već neka vrsta miješanja. I to je navijanje, i to na jedan direktan način“, rekao je Milivojević.
Prema njegovoj procjeni, slične poruke iz evropskih političkih krugova mogle bi da uslede i u narednih mjesec dana, uoči parlamentarnih izbora.
Milivojević je govorio i o kritikama da Evropska unija primjenjuje dvostruke standarde u odnosu prema različitim državama i političkim akterima.
Ocijenio je da takve tvrdnje imaju uporište u realnoj politici EU, navodeći da se različiti kriterijumi primjenjuju u zavisnosti od političkog konteksta.
„Real politika je, kad je riječ o Evropskoj uniji, sasvim sigurno politika dvostrukih standarda“, rekao je Milivojević.
On smatra da se pitanje odnosa prema Srbiji ne može posmatrati izolovano, već u širem kontekstu promjena u Evropi i svijetu.
„Neke elite su čvrste na nekim politikama koje nemaju odraz onoga što se na globalnom planu događa, a odraz tih čvrstih politika su i ovi dvostruki standardi“, poručio je Milivojević.