ADVERTISEMENT

Mont Everest, najviša tačka na planeti sa 8.849 metara, svake godine poraste za nekoliko milimetara. Teoretski, kako su pokazale ranije studije, planina bi mogla dostići visinu čak i do 45.000 metara. Međutim, u praksi je to nemoguće, piše Euronews Srbija.

Naučnici su saglasni da postoji prirodna granica visine planina, koju određuje kombinacija geoloških i ekoloških faktora.

Prema riječima geologa Hakona Fosena, planine ne mogu postati znatno više nego što su danas, a razlog leži duboko u unutrašnjosti Zemlje. Na ekstremnim visinama, a naročito iznad 5.000 metara, pritisak koji se vrši na stijene postaje toliko veliki da one počinju da se ponašaju kao „plastična“ masa.

Jednostavno rečeno, umjesto da ostane čvrsta i kruta, stijena se pod tim pritiskom deformiše ili čak polako „teče“. Zbog toga, što je planina viša, to joj je teže da zadrži sopstvenu strukturu i stabilnost.

Planinski džinovi

Stvaranje planinskih vijenaca poput Himalaja počelo je prije oko 50 miliona godina, kada su se sudarile dvije tektonske ploče. Prvih nekoliko miliona godina tog sudara bilo je „najproduktivnije“ u pogledu rasta visine.

Vremenom se, međutim, sile uravnotežuju. Što je planina viša, to je pritisak koji trpi veći, što ograničava dalji razvoj. Fosen ovaj proces poredi sa tijestom koje se širi po radnoj površini: što je masa veća, ona se više razliva u stranu i gubi na visini. To objašnjava zašto se većina vrhova Himalaja nalazi na visini od oko 5.000 metara, uz izuzetke kao što su Everest i K2.

Tektonska aktivnost nije jedini faktor. Kako objašnjavaju stručnjaci, priroda istovremeno djeluje i u suprotnom smjeru.

Glečeri, vjetrovi i vremenske prilike neprestano vrše eroziju, odnoseći materijal sa vrhova. Naučni izvještaji ukazuju na to da voda u svim svojim oblicima, led, snijeg ili kiša, igra presudnu ulogu u ograničavanju rasta planinskih masiva. Drugim riječima, koliko god Zemlja „gradi“ planine, ona ih isto toliko i „troši“.

Postoji još jedno ograničenje: stabilnost. U određenom trenutku, planina postaje toliko strma i nestabilna da počinje da se urušava. Odroni i klizišta neprestano uklanjaju masu, sprečavajući dalji rast u visinu.

Krajnji rezultat je osjetljiva ravnoteža između sila koje uzdižu tlo i onih koje ga razaraju. Ono što danas vidimo nije slučajnost, već maksimalna granica koju nam naša planeta dopušta.