ADVERTISEMENT

Globalni prosječni nivo mora porastao je za oko 11 centimetara od početka satelitskih mjerenja 1993. godine, čime su niski primorski gradovi postali ugroženiji od ovih rizika, pokazala je najnovija studija, prenosi Al Jazeera.

Na listi ugroženih gradova nalazi se šest velikih gradova širom svijeta, i to su Aleksandrija u Egiptu, koja se nalazi na Sredozemnom moru, Džakarta u Indoneziji, na obali Javanskog mora, zatim Šangaj na Istočnom kineskom moru, Mumbaj u Indiji na Arapskom moru, kao i Majami na Atlantskom okeanu i Bangkok u Tajlandskom zalivu.

Analiza podataka o morskom prostoru, koje je objavila evropska opservatorija Kopernikus i na kojima je studija Al Džazire zasnovana, pokazala je da je prosječni nivo Sredozemnog mora kod Aleksandrije 2025. godine bio za oko 17 centimetara viši u odnosu na 1993. godinu, dok je nivo Javanskog mora kod Džakarte porastao za oko 18 centimetara.

Nekoliko centimetara višeg mora može pomjeriti obalu metrima

Nekoliko centimetara, koliko pokazuju podaci o moru, ne smije se potcijeniti, jer studija upozorava da bi se to moglo pretvoriti u horizontalno pomjeranje od nekoliko metara, što prijeti nestankom čitavih velikih primorskih gradova, naročito s obzirom na to da se stopa godišnjeg porasta nivoa mora udvostručila tokom posljednje decenije u odnosu na kraj devedesetih godina prošlog vijeka.

Teoretski, porast nivoa mora od jednog centimetra ekvivalentan je pomjeranju linije nivoa vode ka kopnu za oko 10 metara na veoma ravnim obalama, navodi se u analizi podataka.

U praksi to, međutim, ne znači da će se plaža zaista povući za 10 metara, jer na stvarnu liniju obale utiču i prirodni i ljudski faktori, kao što su talasi, erozija, taloženje sedimenta, morski bedemi, oluje i sama priroda plaže.

Opasnost po obalu, ipak, ne dolazi samo od porasta nivoa mora, jer u nekim gradovima dolazi i do slijeganja samog zemljišta.

Konkretno u Džakarti, slijeganje zemljišta pojačava efekat porasta nivoa mora, zbog čega nivo vode u gradu raste brže nego što sateliti mogu da registruju mjerenjem isključivo površine okeana.

S druge strane, studija otkriva paradoks koji predstavlja pojavu potpuno suprotnu onoj u otvorenim okeanima i morima.

Dok globalno zagrijavanje, termičko širenje i topljenje ledenih pokrivača na Grenlandu i Antarktiku dovode do porasta nivoa vode u otvorenim morima i okeanima, u zatvorenim vodenim basenima oni uzrokuju povećano isparavanje i promjene u količini padavina i riječnom oticanju, čime se narušava vodeni bilans.

To je jasno vidljivo na primjeru Kaspijskog mora, najveće zatvorene vodene površine na svijetu, koje se iz godine u godinu smanjuje.

Prema podacima hidrološkog praćenja Tehničkog univerziteta u Minhenu, nivo Kaspijskog mora opao je za oko dva i po metra u periodu od 1993. do 2025. godine.

Satelitski snimci jasno prikazuju povlačenje vode u sjevernim i istočnim dijelovima, gdje su vode veoma plitke.

U izvještaju, koji se poziva na procjene Svjetske banke, upozorava se da bi porast nivoa mora od svega pola metra, ukoliko je praćen slijeganjem tla, mogao da dovede do trajnog plavljenja gusto naseljenih stambenih područja.