ADVERTISEMENT

Sve više Evropljana može sebi priuštiti sedmodnevni odmor, ali trend nije svuda isti

Sve više Evropljana može sebi priuštiti sedmodnevni odmor, ali taj trend nije zabilježen u svim zemljama. U pet država povećan je udio stanovništva koje ne može da priušti sedmicu odmora van kuće, među njima su Njemačka i tri nordijske zemlje.

Ljeto je period godišnjih odmora širom Evrope, ali milioni ljudi i dalje nisu u mogućnosti da sebi priušte sedam dana odmora van mjesta stanovanja. Ipak, udio Evropljana koji ne mogu da priušte godišnji odmor značajno je smanjen.

Tokom 2025. godine 27,5 odsto stanovništva Evropske unije starijeg od 16 godina nije moglo da priušti jednu sedmicu godišnjeg odmora van kuće. Deset godina ranije taj udio iznosio je 35,2 odsto, što predstavlja smanjenje od 7,7 procentnih poena i značajno poboljšanje dostupnosti godišnjeg odmora.

U pet zemalja udio stanovništva koje ne može da priušti odmor povećan je u posljednjoj deceniji, mada je u pojedinim slučajevima riječ o veoma malom rastu. To su Norveška, Švedska, Finska, Njemačka i Austrija. Tri nordijske zemlje zabilježile su najveći rast, ali je udio građana koji ne mogu da priušte odmor i dalje među najnižima u Evropi, piše Euronews.

Njemačka i Austrija takođe odstupaju od opšteg trenda. U tim zemljama jedno od svakog petog stanovnika nije moglo da priušti sedmodnevni odmor u 2025. godini. U Njemačkoj je taj udio za deset godina povećan za 1,2 procentna poena, a u Austriji za 0,3 procentna poena.

Ekonomija godišnjih odmora

Koje evropske zemlje imaju najveći udio stanovništva koje ne može da priušti sedam dana godišnjeg odmora van kuće? U kojim državama je u posljednjih deset godina zabilježeno najveće poboljšanje? I koji faktori utiču na dostupnost godišnjeg odmora?

Podaci za 2025. godinu pokazuju velike razlike među evropskim zemljama. Udio stanovništva koje ne može da priušti jednu sedmicu odmora kreće se od svega devet odsto u Švajcarskoj i Norveškoj do čak 61 odsto u Rumuniji.

Više od polovine stanovništva ne može da priušti godišnji odmor i u Crnoj Gori, gdje taj udio iznosi 58 odsto, Albaniji 53 odsto i Turskoj 51 odsto. Slična situacija je i u Sjevernoj Makedoniji, sa 48 odsto, te Grčkoj, sa 47 odsto.

Udio veći od trećine stanovništva zabilježen je i u Bugarskoj i Mađarskoj, po 39 odsto, te Srbiji i Italiji, po 36 odsto.

Ispod prosjeka Evropske unije nalaze se Portugal sa 33 odsto, Hrvatska sa 33 odsto, Španija sa 32 odsto, Litvanija sa 31 odsto, Slovačka i Letonija sa po 29 odsto, te Kipar i Malta sa po 28 odsto.

Na drugom kraju skale nalaze se Luksemburg, Švedska, Holandija, Danska, Finska i Slovenija, gdje 15 odsto ili manje stanovništva nije u mogućnosti da priušti godišnji odmor. U Švajcarskoj i Norveškoj taj udio iznosi svega devet odsto.

U Njemačkoj 21 odsto stanovništva ne može da priušti sedmodnevni odmor, dok je u Francuskoj taj udio 23 odsto.

Najveći nivo uskraćenosti za godišnji odmor zabilježen je u južnoj i jugoistočnoj Evropi, uključujući zemlje kandidate za članstvo u EU. Najniži nivo je u sjevernoj, posebno nordijskoj, kao i zapadnoj Evropi. Zemlje centralne i istočne Evrope uglavnom se nalaze između ova dva područja, ali među njima postoje značajne razlike.

Uloga BDP-a i ekonomskih razlika

Objašnjavajući podatke za 2023. godinu, stručnjaci su posebno istakli značaj nivoa prihoda.

Profesor C. Michael Hall sa Univerziteta Kenterberi ukazao je da je nivo raspoloživog dohotka očigledno važan, jer upravo on ljudima omogućava da izdvoje novac za godišnji odmor.

„Razlike u odlascima na odmor i potrošnji odražavaju neke od širih ekonomskih razlika unutar EU“, rekao je Hall.

Profesorica Lynn Minnaert sa Metropolitan State University of Denver navela je da su razlike među državama uglavnom povezane sa snagom njihovih ekonomija. Kako je istakla, zemlje sa većim udjelom stanovništva koje ne može da priušti godišnji odmor uglavnom imaju niži BDP od država u kojima je taj udio manji.

Podaci pokazuju jasnu vezu između ova dva pokazatelja – udjela ljudi koji ne mogu da priušte odmor i godišnjih neto primanja samca bez djece koji ostvaruje prosječnu platu.

Prije 15 godina gotovo dvije petine stanovništva EU, odnosno 38,8 odsto, nije moglo da priušti sedmodnevni odmor. Nakon vrhunca od 40,5 odsto, zabilježenog 2012. godine, taj udio je postepeno padao i 2019. godine dostigao 28 odsto. Od tada se uglavnom zadržava na nivou od oko 27 do 28 odsto.

Poređenjem podataka iz 2015. i 2025. godine vidi se da je u 25 od ukupno 30 posmatranih zemalja smanjen udio stanovništva koje ne može da priušti godišnji odmor, dok je u pet zemalja zabilježen rast.

Tri nordijske zemlje imale su najveće povećanje u procentnim poenima. U Norveškoj je udio povećan za 3,8 procentnih poena, u Švedskoj za 3,2, a u Finskoj za 1,5 procentnih poena.

Ipak, te zemlje su 2015. godine polazile sa veoma niskog nivoa. U Norveškoj je tada svega 5,3 odsto stanovništva bilo uskraćeno za godišnji odmor, a u Švedskoj 9,2 odsto. Do 2025. godine ti udjeli porasli su na 9,1, odnosno 12,4 odsto.

U Njemačkoj i Austriji, gdje oko petine stanovništva ne može da priušti godišnji odmor, taj udio povećan je za 1,2, odnosno 0,3 procentna poena.

S druge strane, u Hrvatskoj i Srbiji udio stanovništva koje ne može da priušti jednu sedmicu odmora van kuće smanjen je za čak 33, odnosno 32 procentna poena.

Na Kipru je smanjen za 26 procentnih poena, u Irskoj za 22, a u Bugarskoj i Turskoj za po 21 procentni poen. Značajan pad, veći od 15 procentnih poena, zabilježile su i Poljska, Portugal, Slovačka, Malta i Mađarska.