Cijene robe i usluga u Evropi razlikuju se gotovo četiri puta, pokazuju najnoviji podaci Eurostata. Dok je Island najskuplja evropska zemlja, Sjeverna Makedonija ima najniži nivo potrošačkih cijena. Bosna i Hercegovina nalazi se među zemljama sa najnižim cijenama na kontinentu.
ADVERTISEMENT
Eurostat poredi cijene na osnovu indeksa stvarne individualne potrošnje (AIC), koji obuhvata ne samo ono što građani direktno plaćaju, već i javno finansirane usluge poput zdravstva i obrazovanja. Vrijednost 100 predstavlja prosjek Evropske unije – zemlje sa indeksom iznad 100 skuplje su od prosjeka, dok su one ispod te granice jeftinije.
Prema tim podacima, korpa proizvoda i usluga koja u prosjeku u Evropskoj uniji košta 100 evra, u Bosni i Hercegovini košta 55,7 evra. To BiH svrstava među najjeftinije zemlje Evrope, odmah iza Sjeverne Makedonije (49,7 evra) i Turske (52,2 evra), objavio je Euronews.com.
Jeftinije od evropskog prosjeka su i Rumunija (58,9), Bugarska (60), Crna Gora (61), Srbija (62,5), Albanija (65,7), Poljska (71,1) i Mađarska (71,6).
S druge strane, najviše cijene zabilježene su na Islandu, gdje su čak 83,7 odsto više od prosjeka EU, te u Švajcarskoj, koja je skuplja za 81 odsto. Među najskupljim državama nalaze se i Danska, Irska i Norveška, gdje su cijene oko 40 odsto više od evropskog prosjeka.
Među četiri najveće ekonomije Evropske unije najskuplja je Njemačka, gdje su cijene 9,1 odsto iznad prosjeka EU. Francuska je neznatno iznad prosjeka, Italija nešto ispod, dok je Španija gotovo devet odsto jeftinija od prosjeka.
Međutim, stručnjaci upozoravaju da same cijene ne govore mnogo o životnom standardu. Profesor Univerziteta u Groningenu Robert Inklaar ističe da je mnogo važnije koliko se za lokalnu platu može kupiti u zemlji u kojoj građani žive.
"Nije presudno da li su cijene visoke ili niske, već kolika je kupovna moć stanovništva. Zemlja može biti skupa, ali ako su i plate visoke, standard života može biti znatno bolji nego u državama sa niskim cijenama i niskim primanjima," objašnjava Inklaar.
Prema njegovim riječima, najveći razlog razlika u cijenama među evropskim zemljama jesu razlike u zaradama i produktivnosti rada. U bogatijim državama radnici više zarađuju, što povećava cijene usluga poput ugostiteljstva, frizerskih i stomatoloških usluga, stanarina i brige o djeci. Dio tih troškova ugrađen je i u cijene robe, kroz transport, trgovinu i logistiku.
Na konačne cijene utiču i porezi, troškovi distribucije, udaljenost tržišta i regulatorni okvir, zbog čega isti proizvod ne košta jednako u svim evropskim zemljama.
Ekonomisti zato naglašavaju da se cijene uvijek moraju posmatrati zajedno sa visinom plata i kupovnom moći, jer niske cijene same po sebi ne znače i viši životni standard. Upravo zato, iako je Bosna i Hercegovina među najjeftinijim zemljama Evrope, njeni građani zbog znatno nižih primanja ne uživaju proporcionalno veću kupovnu moć u odnosu na stanovnike razvijenijih evropskih država.