Studija koju je koordinisao Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) u 13 evropskih zemalja pokazala je da 85% konvencionalno uzgojenih jabuka sadrži više pesticida istovremeno. Kombinovani efekti ovih supstanci još uvijek nisu zvanično procijenjeni.
ADVERTISEMENT
Analiza je obuhvatila 59 uzoraka lokalno proizvedenih jabuka kupljenih u supermarketima i na pijacama u septembru 2025. U prosjeku, svaka jabuka sadržavala je tri različita pesticida, a u pojedinim uzorcima pronađeno ih je čak sedam. U osam od 13 zemalja, uključujući Njemačku, Poljsku, Holandiju i Hrvatsku, svi testirani uzorci sadržavali su višestruke ostatke pesticida. Najniži nivo kontaminacije zabilježen je u Danskoj (20%), dok su Belgija (50%), te Španija, Francuska i Italija (po 80%) u sredini ili pri vrhu ljestvice.
Posebnu zabrinutost izazivaju neurotoksični pesticidi, otkriveni u 36% uzoraka, te PFAS supstance, pronađene u 64% jabuka. Fungicid kaptan bio je prisutan u 61% uzoraka, dok je acetamiprid - koji je European Food Safety Authority (EFSA) još 2013. označila kao neurotoksičan - pronađen u oko 20% jabuka i može preći placentarnu barijeru.
Izvještaj upozorava na dugogodišnji regulatorni propust. Iako evropsko zakonodavstvo više od 20 godina zahtijeva procjenu kombinovanog djelovanja pesticida - takozvanog „koktel efekta“ - EFSA još nije razvila zvaničnu metodologiju. Supstance se i dalje procjenjuju pojedinačno, iako njihov zajednički uticaj može biti znatno jači.
Prema nalazima, 71% kontaminiranih jabuka sadržavalo je supstance koje EU klasifikuje kao „veoma toksične“ i koje bi u principu trebalo da budu povučene sa tržišta. Stabla jabuke mogu se tretirati pesticidima i do 30 puta godišnje.
Posebno su ugrožene ranjive grupe. Kada bi analizirane jabuke bile namijenjene za dječju hranu, 93% ne bi zadovoljilo EU standard od 0,01 mg/kg za djecu mlađu od tri godine. U nekim uzorcima izmjerene vrijednosti bile su i do 600 puta više od tog praga. Rizik se navodi i za trudnice, jer pojedine supstance mogu uticati na razvoj mozga fetusa.
Španska organizacija Hogar sin Tóxicos preporučuje prelazak na lokalne organske jabuke, bez sintetičkih pesticida. U Njemačkoj je već oko 15% proizvodnje organsko.
Istovremeno, European Commission razmatra tzv. omnibus prijedlog o bezbjednosti hrane, za koji autori upozoravaju da bi mogao oslabiti postojeće standarde zaštite zdravlja i okoliša.
Izvršni direktor PAN Europe, Martin Dermine, poručuje da bi brojni pesticidi pronađeni u jabukama već bili zabranjeni da se zakon dosljedno primjenjuje, te da je Evropi potrebna stroža, a ne blaža regulativa.