ADVERTISEMENT

Cilj takvog prijedloga je značajno unapređenje vojne mobilnosti širom Unije. Ovo predstavlja najnoviji, u nizu planova EU, sa namjerom da se do kraja decenije znatno ojača odbrambena sposobnost, posebno nakon prijetnji američke administracije za preuzimanje Grenlanda.

To je vrlo mala želja, rekao je Donald Trump u svojoj namjeri da kupi Grenland, nazivajući ga samo velikim prelijepim komadom leda. Navodno je bio bijesan kada je Evropa tamo poslala trupe, ali uzevši u obzir realnost, slanje oko 40 vojnika iz osam zemalja više je bilo slanje poruke nego stvarne vojne sile. Ali šta ako bi se formirala evropska vojska? Pa realnost je vjerovatno da se to neće desiti. Ipak, gradi se nešto drugo.

Ako saberemo sve članice evropske unije, imamo oko 1,5 miliona aktivnih vojnika. Zvuči ogromno, ali je logistička noćna mora. Dok američka vojska koristi 32 sistema naoružanja, Evropa ima čak 172. To podrazumijeva neusklađene rezervne dijelove, priručnike i municiju koji jednostavno ne funkcionišu zajedno. A premještanje jednog tenka iz Lisabona u Varšavu trenutno može da traje mjesecima zbog papirologije.

Zato je Evropska unija ubrzano radi na takozvanom vojnom Šengenu. Novi cilj je da se vrijeme za dobijanje dozvola za kretanje skrati na samo tri dana u mirnodopskim uslovima i na svega šest sati u vanrednim situacijama.

Dakle, cilj nije jedna "super-vojska", već da 27 postojećih armija zaista bude kompatibilno. Ali popravljanje sistema je lakši dio. Teže je pronaći vojnike. Dok Letonija i Hrvatska vraćaju obavezni vojni rok, šira javnost još nije spremna. Samo trećina Evropljana kaže da bi bila spremna da se bori, piše Euronews Srbija.

Zato se ne zamjenjuje NATO. Evropska unija samo želi da obezbijedi da, ako telefon zazvoni u tri ujutrum zaista može da se javi.

Dickinson: Vojni Šengen nije zamjena za NATO

Govoreći za Euronews Srbija, Peter Dickinson iz Atlantskog savjeta ocijenio je da plan Evropske unije da do 2027. uspostavi tzv. prostor evropske vojne mobilnosti, poznat kao vojni Šengen, ne predstavlja korak ka stvaranju evropske vojske, već pokazuje koliko je takav projekat zapravo složen.

Prema njegovim riječima, spor napredak u uspostavljanju vojnog Šengena najbolje ilustruje prepreke sa kojima bi se Evropa suočila kada bi pokušala da formira jedinstvenu vojnu silu.

"Mnoge ljude bi iznenadilo da saznaju kakve sve prepreke postoje za pomjeranje trupa i vojne opreme širom Evrope u nekoj urgentnoj situaciji", rekao je Dickinson, ukazujući na brojne birokratske barijere koje i dalje ograničavaju vojnu saradnju unutar Unije.

Iako se često pretpostavlja da bi, zbog činjenice da je većina evropskih zemalja članica NATO-a, takvi procesi išli brzo, stvarnost je, kako kaže, sasvim drugačija.

Dickinson naglašava da vojni Šengen nije, niti može biti, zamjena za NATO.

"To je praktična mjera kako bi se uklonile postojeće prepreke. Time se ne stvara nikakva nova vojna snaga, niti nova komanda, i to ne predstavlja alternativu NATO-u", objašnjava on.

Umjesto toga, vojni Šengen vidi kao okvir koji bi olakšao djelovanje NATO-a i pojedinačnih evropskih država u slučaju bezbjednosnih prijetnji, nešto za šta se dugo smatralo da već postoji, ali u praksi nije bilo funkcionalno.

Iako Evropska unija, posmatrano kroz zbirne kapacitete, raspolaže sa više vojnika i više vojne opreme nego Sjedinjene Američke Države, kako je dodao, Evropa i dalje sporo raspoređuje i koristi te snage. Dickinson ocjenjuje da su rokovi koje je EU postavila ambiciozni i da će ih biti veoma teško ostvariti.

"Evropa je daleko moćnija na vojnom planu nego što to izgleda ili kako se ponaša", rekao je, dodajući da se Unija često postavlja kao pasivna sila koja zavisi od SAD za svoju bezbjednost, iako su evropski vojni budžeti, zbirno posmatrano, veći od ruskih i mogu se porediti sa američkim.

Ipak, unutrašnje podjele i neujednačen pristup bezbjednosnim pitanjima sprečavaju Evropu da taj potencijal pretvori u stvarnu vojnu moć.

Na pitanje da li su politika i ponašanje bivšeg američkog predsjednika Donalda Trumpa doprinijeli "buđenju" Evrope, Dickinson ocjenjuje da su evropske zemlje u posljednjim godinama bile više puta uzdrmane, ali da se promjene i dalje odvijaju neujednačenim tempom.

"Mijenja se retorika i preuzete su određene obaveze kada je riječ o izdvajanjima za odbranu, ali nemamo jedinstven front niti jasnu viziju", kaže on.

Prema njegovim riječima, osjećaj hitnosti je znatno izraženiji u zemljama bližim Rusiji, dok je u zapadnijim dijelovima Evrope slabiji. Iako smatra da je Trump napravio fundamentalni zaokret u evropskoj geopolitici, Dickinson zaključuje da se Evropljani još uvijek nisu u potpunosti prilagodili novim geopolitičkim realnostima.