Do formiranja zakonodavne i izvršne vlasti u Srbiji predstoji niz koraka propisanih Ustavom i zakonima. Parlamentarni izbori su završeni, ali put od glasačkih listića do formiranja vlasti tek počinje. Procedura formiranja institucija nakon parlamentarnih izbora u Srbiji odvija se u dvije ključne faze: prva je konstituisanje Narodne skupštine, a zatim izbor nove vlade.
ADVERTISEMENT
Proglašenjem konačnih izbornih rezultata počinje da teče rok od 30 dana, u kojem mora da bude održana prva sjednica Narodne skupštine, a koju saziva predsjednik parlamenta iz prethodnog saziva, što je u ovom slučaju Ivica Dačić. Do izbora novog rukovodstva sjednicom predsjedava najstariji narodni poslanik.
Njemu u radu pomažu najmlađi poslanici sa četiri izborne liste koje su osvojile najveći broj mandata, kao i generalni sekretar.
Na ovoj sjednici potvrđuju se mandati narodnih poslanika, a Narodna skupština smatra se konstituisanom kada budu potvrđeni mandati najmanje 2/3 narodnih poslanika, odnosno najmanje 167 od ukupno 250.
Na prvoj sjednici, većinom glasova, poslanici biraju i predsjednika i potpredsjednike Narodne skupštine, imenuje se generalni sekretar parlamenta, nakon čega se formiraju poslaničke grupe i stalni skupštinski odbori.
Konstituisanjem skupštine počinje novo odbrojavanje. Poslanici imaju rok od 90 dana da izaberu vladu. Proces podrazumijeva da predsjednik Republike Srbije, odnosno u ovom slučaju vršilac dužnosti predsjednika Republike Ana Brnabić, obavlja konsultacije sa predstavnicima izabranih izbornih lista i zatim predlaže kandidata za predsjednika vlade, odnosno mandatara.
Zakon nalaže da to mora biti osoba koja može da obezbijedi podršku skupštinske većine. Mandatar pred poslanike izlazi sa ekspozeom, programom buduće vlade, kao i predlogom ministara. O programu i predloženom sastavu Narodna skupština glasa u cjelini.
Da bi vlada bila izabrana, potrebno je da za nju glasa većina od ukupnog broja narodnih poslanika, što je najmanje 126 glasova. Mandat vlade zvanično počinje nakon što predsjednik vlade i ministri polože zakletvu pred Narodnom skupštinom.
Međutim, Ustav Republike Srbije predviđa i situaciju u kojoj Narodna skupština ne uspije da izabere vladu u propisanom roku.
Ako do toga dođe, predsjednik republike ili vršilac dužnosti predsjednika dužan je da po sili zakona raspusti skupštinu i istovremeno raspiše nove parlamentarne izbore, koji moraju da budu okončani najkasnije 60 dana od dana raspisivanja.
Paralelno sa formiranjem parlamenta i vlade teče i rok za izbor predsjednika republike, pa građani Srbije do kraja godine očekuju i predsjedničke izbore.
Na osnovu 8.077 obrađenih biračkih mesta Studentska lista dobilaje 2.211.400 glasova, odnosno 52,54 odsto, a lista "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" dobila je 1.653.868 glasova, odnosno 39,29 odsto glasova. Lista "Ivica Dačić- Faktor stabilnosti" osvojila je 91.673 glasova, odnosno 2,18 odsto. Ostale liste imaju ispod jedan odsto glasova. Prema ovim podacima, na izbore je izašlo 4.211.957 birača, odnosno 68,78 odsto, podaci su Republičke izborne komisije.
Ipsos i Cesid procenjuju da je Studentska lista osvojila 140 mandata, dok je Ujedinjena Srbija osvojila 103 mandata. Druge liste nisu prešle cenzus. U parlament ulaze još četiri manjinske stranke na osnovu prirodnog praga.