ADVERTISEMENT

Evropski i sjevernoamerički gradovi dominiraju na Oxford Economics Global Cities Indexu za 2026. godinu, zauzimajući 78 od prvih 100 mjesta. Evropa zauzima 44 grada, dok se 30 nalazi u SAD-u, a četiri u Kanadi.

Rangiranje procjenjuje koliko dobro najveći svjetski gradovi kombinuju ekonomske prilike s kvalitetom života, kvalifikovanim radnicima, otpornošću životne sredine i stabilnim upravljanjem.

London je drugi na globalnoj listi, Pariz treći, Dablin šesti, a Cirih deseti. Pet američkih gradova - Njujork, Sijetl, San Francisko, Boston i San Hoze - nalaze se među prvih 10 u svijetu. U prvih deset je ušao i jedan grad iz Azije – Tokio.

Među najviše rangiranim gradovima u Evropi su i Oslo, Stokholm i Kopenhagen, piše Euronews.

“U SAD, visoke ocjene u kategorijama ekonomije i ljudskog kapitala zaslužne su za njihovu visoku poziciju. S druge strane, u Evropi je riječ o nadprosječnim rezultatima u kategorijama kvaliteta života, životne sredine i upravljanja”, rekao je Liam Sides, direktor gradskih usluga u Oxford Economicsu.

Za one koji daju prioritet kvalitetu života, ekološkim performansama i stabilnom upravljanju, ističu se vodeći evropski gradovi. Pariz je postigao posebno snažan rezultat u pogledu kvaliteta života, dok je Dablin postigao dobre rezultate i za okolinu i za upravljanje. Upravljanje je takođe bila glavna snaga Ciriha i Osla, pri čemu je potonji dobio najvišu ocjenu u ovoj kategoriji među vodećim evropskim i američkim gradovima.

Za preduzeća koja traže ekonomsku snagu i pristup talentima, američki gradovi uglavnom imaju prednost. Njujork je dobio maksimalni ekonomski rezultat indeksa, dok su Sijetl, San Francisko i San Hoze takođe bili posebno visoko rangirani u ovoj kategoriji. Los Anđeles je takođe kombinovao snažan ekonomski rezultat s relativno visokim rangom kvaliteta života.

London predstavlja značajan evropski izuzetak: ostvario je najviši rezultat u pogledu ljudskog kapitala u okviru cijelog indeksa, što odražava kvalitet njegovih univerziteta, poslovnog okruženja i sposobnosti da privuče kvalifikovanu radnu snagu. Ipak, kvalitet života bio je kategorija u kojoj je zabilježio najslabiji rezultat – 77 poena.

Ipak, dvije regije dijele veliku slabost: pristupačnost stanovanja.

U izvještaju se navodi da se London, Dablin i Njujork "još uvijek bore pod teretom visokih troškova stanovanja", što slabi njihove ocjene kvalitete života uprkos visokim prihodima.

Pristupačniji gradovi mogli bi steći konkurentsku prednost kombinovanjem rastućih prihoda s nižim troškovima stanovanja. Tuluz je, na primjer, privukao radnike iz Pariza dijelom zbog svoje relativne pristupačnosti.

Najveći usponi i padovi u Evropi

U poređenju s prošlom godinom, Dablin se popeo za sedam mjesta, na šesto mjesto, s poboljšanjima u ekonomiji, kvalitetu života iživotnu sredinu. Ipak, on i dalje spada među najskuplja tržišta nekretnina u Evropi i nalazi se u donjoj četvrtini liste na globalnom nivou kada je riječ o pristupačnosti stanovanja.

Varšava je zabilježila najveći uspon u Evropi, skočivši za 109 mjesta na 61. mjesto. Istanbul se popeo za 42 mjesta na 64. mjesto, dok su Madrid i Budimpešta napredovali po 14 mjesta, dostigavši ​​30. odnosno 111. mjesto.

Helsinki je napredovao za 12 mjesta, na 26. mjesto, a Brisel za devet mjesta, dostigavši ​​25. Berlin i Lion su napredovali za po sedam mjesta, dok su Cirih, Oslo i Amsterdam napredovali za šest mjesta.

Frankfurt je pao za jedno mjesto, na 63. mjesto. Rim je pao za osam mjesta, na 119. mjesto, dok je Lisabon zabilježio najoštriji pad među gradovima na listi, spustivši se za 44 mjesta, na 148. mjesto.

Skriveni dragulji: Evropski gradovi koje vrijedi pratiti

Oxford Economics je odabrao pet evropskih "gradova za praćenje": Varšavu, Tallinn, Ajndhoven, Mančester i Tuluz.

Poljska prijestonica, koja je skočila za više od 100 mjesta, postala je najveći centar za finansije, tehnologiju i poslovne usluge u centralnoj i istočnoj Evropi.

Predviđa se da će njena ekonomija rasti oko 3% godišnje tokom narednih pet godina, što je skoro dvostruko više od prosjeka za evropske gradove. Varšava ove godine takođe prestiže Pariz po prosječnom prihodu po glavi stanovnika, kada se taj pokazatelj prilagodi kupovnoj moći. Očekuje se da će je Vilnjus u tome slijediti prije kraja decenije.

Oxford Economics očekuje da će estonski glavni grad Talin zabilježiti najsnažniji rast BDP-a među većim gradovima EU u narednoj deceniji. Tehnologija i profesionalne usluge igraju veliku ulogu u njenoj ekonomiji, dok Estonija ima relativno visoke stope usvajanja vještačke inteligencije u poređenju sa svojim konkurentima iz Centralne i Istočne Evrope.

Ajndhoven u Holandiji jedan je od vodećih evropskih istraživačkih i proizvodnih centara. Njegov klaster Brainport uključuje više od 5.000 visokotehnoloških i na znanju zasnovanih kompanija koje rade u oblastima poluprovodnika, vještačke inteligencije i zelene tehnologije. „Oxford Economics” predviđa da će industrijska proizvodnja ovog područja zabilježiti jednu od najsnažnijih ekspanzija u Evropi do 2030. godine. Međutim, ponuda stambenog prostora možda neće moći da prati priliv od dodatnih 28.000 stanovnika koji se očekuje do 2040. godine.

Mančester je od 2010. godine nadmašio sve ostale gradove u Velikoj Britaniji po rastu BDP-a i produktivnosti. “Oxford Economics” predviđa da će taj grad u narednih 25 godina zabilježiti peti najveći porast broja radnih mjesta u Evropi. Finansijske i poslovne usluge biće glavni pokretači tog rasta, pri čemu se prognozira da će Mančester u ovim sektorima otvoriti više radnih mjesta nego Pariz ili Berlin.

U izvještaju se Tuluz naziva jednim od najbrže rastućih gradova u Zapadnoj Evropi. Njegov vazduhoplovni klaster uključuje Airbus, Thales i Liebherr, dok bi veća izdvajanja za odbranu mogla podržati dalji rast. Niži troškovi života, toplija klima i visok kvalitet života privlače ljude iz Pariza i podstiču očekivanja brzog rasta stanovništva.

Kako vještačka inteligencija oblikuje izglede gradova

"Globalni bum umjetne inteligencije dovodi do značajnih stopa ekonomskog rasta u gradovima koji su na čelu razvoja“, rekao je Sides.

Iako SAD imaju jasnu prednost, nekoliko evropskih gradova je takođe u dobroj poziciji da profitiraju. London ima najviši rezultat ljudskog kapitala na indeksu, elitne univerzitete i veliku digitalnu ekonomiju. Ajndhoven ima snažan klaster umjetne inteligencije i napredne proizvodnje, dok je Talin centar tehnologije u nastajanju.

Širom svijeta, potražnja za hardverom za vještačku inteligenciju pomogla je Tajpeju da se popne za 12 mjesta na 48. mjesto. Tajvanska prijestonica je centar poluprovodničke industrije i domaćin je glavnih proizvodnih pogona kojima upravlja TSMC.

Kuala Lumpur se popeo za 14 mjesta na 65. mjesto, podržan svojim tehnološkim sektorom, kvalifikovanom radnom snagom i rastućom industrijom podatkovnih centara. Šenzen se uvrstio među 100 najboljih na 93. mjestu. Kineski tehnološki centar je dom kompanija Huawei, Tencent i proizvođača električnih vozila BYD, kao i kompanija koje rade u oblasti robotike i vještačke inteligencije.

Oxford Economics je izjavio da gradovi koji prednjače u razvoju ovih tehnologija, uključujući Šenzen i Bengaluru, mogu postići brz rast ako ih efikasno koriste.

Azija pokreće sljedeću fazu rasta

Evropa i Sjeverna Amerika i dalje dominiraju na listi, ali Azija postaje glavni pokretač urbanog rasta. Njeni gradovi spajaju veliki broj stanovnika sa brzim rastom produktivnosti i prihoda, istovremeno se okrećući tehnologiji, naprednoj proizvodnji i finansijskim uslugama.

Predviđa se da će do 2050. godine udio kineskih i indijskih gradova u BDP-u globalnih gradova premašiti udio Evrope. Očekuje se da će ekonomija samog Šangaja već naredne godine prestići ekonomiju San Franciska, uprkos tome što je na prelazu vijekova iznosila svega četvrtinu njegove veličine. Istovremeno, prognozira se da će ekonomija Ho Ši Mina do 2050. godine biti gotovo jednaka ekonomiji Berlina, dok danas iznosi manje od polovine te vrijednosti.