Dok cijene goriva dostižu najviše nivoe u posljednjih nekoliko godina, evropske ekonomije suočavaju se sa talasom poskupljenja, usporavanjem industrije i rastućim geopolitičkim pritiscima.
ADVERTISEMENT
Građani se postepeno prilagođavaju skupljem životu, dok vlade traže balans između socijalne stabilnosti, energetske bezbjednosti i međunarodnih obaveza, piše RTS.
Rast ijcena energenata usljed globalnih kriza donosi nove izazove širom kontinenta, dok se države i građani različito nose sa posljedicama.
Cijena goriva u Evropi dostigla je najviši nivo od početka rata u Ukrajini, u Nemačkoj se kreću između 2,3 i 2,4 evra po litru. Iako je reč o značajnom udaru na kućne budžete, čini se da su građani u velikoj meri prihvatili novu realnost, dok vlade ne pokazuju spremnost za značajnije intervencije.
Slovenija
U Sloveniji su formalno i dalje na snazi ograničenja od 50 litara goriva po vozilu, ali se ta mjera u praksi rijetko primjenjuje. Cijena goriva je od početka krize na Bliskom istoku porasla sa 1,3 na 1,6 evra po litru, a novo poskupljenje očekuje se već početkom naredne nedelje.
"Ipak, cijene su i dalje povoljnije nego u Austriji ili Italiji, dok na auto-putevima dostižu i do dva evra po litru zbog velikog broja vozača iz okolnih zemalja koji dolaze u Sloveniju da toče gorivo jer je povoljnije“, ističe urednik slovenačkog Dela Janez Tomažič.
Istovremeno, slovenačka vlada razmatra mere za ublažavanje inflacije, uključujući i moguće smanjenje PDV-a na osnovne životne namirnice, ali konkretna odluka još nije doneta.
Ekonomske posljedice visokih cijena energenata posebno su vidljive u Njemačkoj, koja se sve više suočava sa procesom deindustrijalizacije. Automobilska industrija, kao jedan od stubova privrede, nalazi se u krizi, a brojni proizvođači sele proizvodnju u zemlje sa jeftinijom radnom snagom.
Pored toga, suočavaju se sa problemima i hemijska i druge industrije, dok privrednici ukazuju na prekomernu birokratiju.
Za razliku od većeg dijela Evrope, u Briselu su cene goriva prvi put u blagom padu od početka krize na Bliskom istoku – benzin košta oko 1,9 evra, a dizel 2,3 evra po litru.
"Naglih skokova cijena drugih proizvoda nije bilo, ali ako se kriza nastavi, problemi će se osetiti širom Evrope", upozorava dopisnik RTS-a iz Brisela Dušan Gajić.
On dodaje da Evropska komisija insistira na koordinisanom pristupu država članica, umesto pojedinačnih rešenja, imajući u vidu da Evropa u velikoj meri zavisi od uvoza fosilnih goriva, pre svega iz zemalja Zaliva.
Globalne tenzije dodatno komplikuju situaciju. Svijet se sve više dijeli na američki i kineski blok, što se snažno odražava i na Evropu. Politički pritisci da se evropske zemlje jasno svrstaju uz SAD u odnosima sa Кinom i u konfliktima na Bliskom istoku postaju sve izraženiji.
Istovremeno, Кina je već obezbijedila velike količine energenata, dok su druge azijske zemlje manje spremne za krizu.
"Odnosi Evrope sa Кinom su negde između konkurencije i skladnog braka", ocjenjuje Radičević.
Iako se u pojedinim evropskim zemljama, poput Mađarske i Slovačke, čuju glasovi za obnovu saradnje sa Rusijom u oblasti energetike, takav scenario za sada djeluje malo verovatno.
Odricanje od ruskih energenata predstavljeno je kao moralna odluka, što dodatno otežava eventualni zaokret u energetskoj politici Evropske unije.