Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država odbacio je danas žalbu Khalid Sheikh Mohammed, optuženog da je bio glavni organizator terorističkih napada 11. septembra 2001. godine i dvojice njegovih saučesnika, koji su tražili da se ponovo uspostave sporazumi o priznanju krivice postignuti sa vojnim tužiocima, a koje je administracija bivšeg američkog predsjednika Josepha Bidena naknadno poništila.
ADVERTISEMENT
U odluci koja nije potpisana, najviša sudska instanca u SAD odbacila je žalbe Mohammeda, Mustafe al Hawsawija i Walida bin Atasha na odluku nižeg suda kojom je vojnom sudiji onemogućeno da sprovede sporazume postignute sa vojnim tužiocima 2024. godine, prenosi CBS News.
Te sporazume je povukao tadašnji američki ministar odbrane Lloyd Austin.
Odbacivanjem žalbe ostala je na snazi odluka administracije o povlačenju sporazuma o priznanju krivice.
Sudija Vrhovnog suda Brett Kavanaugh nije učestvovao u razmatranju ovog slučaja.
Mohammed, Hawsawi i Bin Atasha zarobljeni su 2003. godine, a pred vojnim sudom optuženi su za više krivičnih djela zbog uloge u planiranju i izvođenju terorističkih napada izvedenih 11. septembra.
Za pet tačaka optužnice predviđena je smrtna kazna.
Sudija koji vodi njihove slučajeve odredio je u avgustu početak suđenja za jun 2028. godine, pod uslovom da strane u postupku blagovremeno ispune određene rokove i procesne obaveze.
Postupci protiv optuženih godinama su odlagani zbog sporova o tome da li dokazi pribavljeni tokom njihovih ispitivanja mogu da budu korišćeni na sudu.
Oni su bili pritvoreni u tajnim zatvorima Centralne obavještajne agencije (CIA), gdje su nad njima primenjivane takozvane "pojačane tehnike ispitivanja", odnosno mučenje, prije nego što su 2006. godine prebačeni u američki zatvor u Gvantanamu.
Formalne optužnice protiv njih podignute su 2008. godine.
Nakon što je 2023. godine penzionisani brigadni general Susan Escallier imenovana za nadležni organ za sazivanje vojnih komisija, vojni pravnici počeli su pregovore sa optuženima o sporazumima o priznanju krivice.
Sporazumi su postignuti 2024. godine i odobrila ih je Escallier , koja nadgleda rad vojnog suda u Gvantanamu.
Prema uslovima sporazuma, optuženi bi priznali krivicu po svim tačkama optužnice koje proizlaze iz njihove navodne uloge u terorističkim napadima izvedenim 11. septembra i bili bi osuđeni na doživotni zatvor, čime bi izbjegli smrtnu kaznu.
Međutim, ubrzo nakon objavljivanja sporazuma, Austin je saopštio da ih povlači.
Vojni sudija je u novembru 2024. godine presudio da je Austinovo poništavanje sporazuma bilo nezakonito, zbog čega su oni ostali važeći i pravno sprovodivi.
Vojni žalbeni sud potom je ocijenio da Austin nije mogao da povuče sporazume jer su optuženi već počeli da ispunjavaju jednu od njihovih odredbi.
Ministarstvo pravde SAD zatražilo je potom od Apelacionog suda za okrug Kolumbija da interveniše i utvrdi da je Austin imao pravo da povuče sporazume postignute prije suđenja.
Apelacioni sud stao je prošle godine na stranu vlade, ocijenivši da je ministar odbrane "nesporno" imao ovlašćenje da odustane od sporazuma o priznanju krivice.
"Ministar je postupio u granicama svojih zakonskih ovlašćenja i nećemo da preispitujemo njegovu procjenu", navelo je veće Apelacionog suda za okrug Kolumbija.