Učestale vijesti o ulijetanju dronova u zračni prostor baltičkih zemalja, Poljske i Rumunije, kao i sumnje na sabotaže na evropskim aerodromima i željezničkoj infrastrukturi, ponovo su u fokus javnosti vratile pitanje hibridnog rata koji Rusija, prema tvrdnjama evropskih zvaničnika, vodi protiv članica NATO-a.
ADVERTISEMENT
Posljednji u nizu incident dogodio se na granici Ukrajine i Poljske, gdje je ruski dron pogodio lokomotivu voza ubrzo nakon što su istom trasom prošli evropski sigurnosni zvaničnici i bivši britanski premijer Boris Johnson.
Gostujući u emisiji "Svet" na Euronews Srbija, istraživač studija sigurnosti Nikola Vujinović ocijenio je da ovaj napad nema karakter slučajne omaške, već predstavlja jasnu političku i vojnu poruku Moskve.
"Dakle, tu nije bilo pitanje omaške. Radi se o namjernom pogotku lokomotive koja je dolazila iza. S obzirom na to da je Ruska Federacija posljednjih nedjelja prešla na uništavanje željezničke infrastrukture, ovo je bila jasna poruka da više ne može sigurno da se koristi ni željeznica“, navodi Vujinović.
Uzroci eskalacije na obje strane
Komentarišući razloge za trenutno zaoštravanje retorike i incidentno djelovanje, Vujinović ističe da i na ruskoj i na evropskoj strani postoje unutrašnji politički motivi.
"Sa strane Ruske Federacije, izbori za Dumu su ovog vikenda i mnogi analitičari govore da će izlaznost poslužiti kao svojevrstan referendum o podršci specijalnoj vojnoj operaciji. Ovakvim akcijama se dobijaju politički poeni. Sa druge strane, ni evropske vlade nisu imune na pokušaje da ostvare političke poene pred svoje izbore, što smo vidjeli i na primjeru incidenta u Lajpcigu koji je aktuelizovan pred izbore u Njemačkoj“, objašnjava on.
Pored unutrašnjih faktora, Vujinović naglašava da evroatlantskim strukturama ne odgovara potencijalni mirovni dogovor u režiji američke administracije Donalda Trumpa, jer bi to značilo gubitak ogromnih finansijskih sredstava koje je Evropa već uložila.
Pitanje kritične infrastrukture postalo je ključno za evropske države.
Poljski premijer Donald Tusk nedavno je definisao tri nivoa hibridnih pritisaka - ulijetanje dronova sa ratišta, sabotaže na industrijskim i namenskim objektima i informacione dezinformacije, dok je i francuski predsjednik naložio dodatne mjere zaštite.
"Sa logičke strane, bio bih iznenađen da nema ruskog uticaja. Ako vojno i politički pritiskate Rusiju, logično je da uslijedi reakcija. Cilj takvih djelovanja nije da rat u doslovnom smislu pređe u Evropu, već da građani Evrope osjete njegove posljedice na svojoj koži, baš kao što i Ukrajina gađa rusku naftnu i logističku infrastrukturu. Svi žele da opipaju puls građana, jer oni na kraju donose odluke“, ističe Vujinović.
Strategijska usamljenost Evrope i uloga NATO-a
Osvrćući se na govor predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen u kom je predloženo osnivanje Evropskog savjeta sigurnosti i protokola za vanredne situacije po uzoru na član 4 NATO sporazuma, Vujinović upozorava da Evropa polako ostaje prepuštena sama sebi.
"Evropa je već sada u velikoj mjeri sama. Sjedinjene Američke Države održavaju ovo prisustvo prije svega zbog toga što Evropska unija finansira i kupuje američko naoružanje za Ukrajinu. Najave povlačenja dijela američkih vojnih efekatno govore u prilog tome. Osim toga, svaka nova inicijativa unutar EU postavlja pitanje - čemu onda služi NATO?“, kaže on.
Kada je riječ o potencijalnoj aktivaciji člana 5 NATO sporazuma o zajedničkoj odbrani, Vujinović podsjeća na njegovu pravnu prirodu.
"Član 5 se ne aktivira po automatizmu. Svaka država zadržava pravo da sama procijeni da li će i na koji način reagovati. Ključno strahovanje rukovodstva Alijanse jeste upravo situacija u kojoj bi se tražila aktivacija tog člana, a reakcija izostala. Zato treba pažljivo pratiti izjave vojnih autoriteta, koji su znatno uzdržaniji od političara, jer se trenutno najžešći rat vodi u informativnom prostoru“, zaključuje Vujinović za Euronews Srbija.