Istraživanje je proveo konzorcij Lancet Countdown Europe, koji je analizirao 28 pokazatelja povezanih s klimom i zdravljem u više od 800 evropskih gradova.

Rezultati pokazuju da se stanovnici evropskih gradova suočavaju s dosad nezabilježenim porastom temperatura, ali i sve većim rizicima od zaraznih bolesti, alergija i izloženosti dimu šumskih požara, prenosi njemačka novinska agencija dpa.

Prema istraživanju, smrtnost povezana s velikim vrućinama između 2015. i 2024. godine porasla je u prosjeku za 82 smrtna slučaja na milion stanovnika u poređenju s periodom od 1991. do 2000. godine. Porast je zabilježen u čak 98,7 posto proučavanih gradova. Najviše su pogođeni gradovi južne Evrope, gdje su zabilježena prosječno 132 dodatna smrtna slučaja na milion stanovnika, što predstavlja povećanje od 161 posto.

U zapadnoj Evropi zabilježena su prosječno 64 dodatna smrtna slučaja na milion stanovnika. Autori istraživanja, koje predvode Cathryn Tonne i José Chen-Xu iz barcelonskog instituta ISGlobal, upozoravaju da gradovi moraju poduzeti konkretne mjere kako bi zaštitili stanovništvo.

„Gradovi imaju centralnu ulogu u borbi protiv klimatskih promjena. Gradske vlasti trebale bi provesti mjere prilagođavanja i ublažavanja klimatskih promjena koje će stvoriti otporne zajednice s niskim emisijama ugljika, ojačati lokalnu ekonomiju i unaprijediti javno zdravlje“, poručuju autori.

Istraživanje pokazuje i da su stanovnici pojedinih evropskih gradova sve češće izloženi štetnom dimu šumskih požara. Između 2003. i 2023. godine broj dana izloženosti toksičnom dimu povećao se u nešto manje od deset posto gradova, dok se smanjio u oko četiri posto gradova. Na nivou Evrope zabilježen je porast od sedam posto. Posebno su pogođeni gradovi u južnoj i istočnoj Evropi.

Porast temperatura omogućava i širenje komaraca koji prenose bolesti donedavno karakteristične za tropska područja. Prema istraživanju, prosječni rizik od prijenosa denga groznice u evropskim gradovima porastao je za 111 posto između 2015. i 2024. godine u poređenju s periodom od 1981. do 2010. godine.

Najveći porast zabilježen je u istočnoj Evropi, čak 369 posto, dok je u zapadnoj Evropi iznosio 159 posto. Slični trendovi uočeni su i kod virusa chikungunya i Zika, koje također prenose komarci.

Ni hladniji dijelovi kontinenta nisu pošteđeni posljedica zagrijavanja. Istraživanja provedena u Njemačkoj pokazuju da je rizik od prijenosa bakterija iz roda Vibrio između 2015. i 2024. godine porastao za 60 posto u poređenju s periodom od 1982. do 2010. godine.

Te se bakterije razmnožavaju u toploj slanoj vodi, a mogu se pronaći i u morskim plodovima. Pojedini sojevi uzrokuju bolesti koje se kreću od gastrointestinalnih tegoba do teških, pa čak i smrtonosnih infekcija. Posebno su pogođeni obalni gradovi uz Sjeverno i Baltičko more.

Klimatske promjene utiču i na količinu polena u evropskim gradovima. U zapadnoj Evropi koncentracije polena breze između 2015. i 2024. godine bile su znatno više nego u periodu od 1991. do 2000. godine. U Berlinu je zabilježen porast od 66 posto, a u Bruxellesu čak 82 posto. U pojedinim gradovima istočne Evrope porast je premašio 100 posto.

Slični trendovi zabilježeni su i kod polena masline u Španiji te polena johe u istočnoevropskim gradovima. Zbog povećanih koncentracija polena, periodi tokom kojih stanovnici pate od alergija postaju sve duži.

Istraživači upozoravaju i na smanjenje površina prekrivenih krošnjama drveća, iako upravo drveće ima važnu ulogu u zaštiti gradova od posljedica klimatskih promjena.

„Drveće u gradovima, kao važan element urbanih zelenih površina, obavlja značajne ekosistemske funkcije koje direktno doprinose zdravlju smanjenjem toplotnog stresa, poboljšanjem kvaliteta zraka i unapređenjem mentalnog blagostanja“, navodi se u studiji.

Uprkos tome, pokrivenost krošnjama drveća u njemačkim gradovima između 2000. i 2020. godine u prosjeku se smanjila za nešto manje od dva posto. Ekonomska komisija Ujedinjenih nacija za Evropu preporučuje da krošnje drveća pokrivaju najmanje 30 posto gradskih površina. Međutim, samo 14 posto evropskih gradova ispunjava tu preporuku, pokazuje istraživanje.