Prema njegovim riječima, suprotno tvrdnjama Moskve, Rusija je od marta 2022. do jula 2026. godine isporučila Evropskoj uniji energente u vrijednosti od 197 milijardi evra (209 milijardi dolara). Kao izvor podataka naveo je COMEXT, zvaničnu referentnu bazu podataka kojom upravlja Eurostat.

Ruski potpredsjednik Vlade Alexander Novak izjavio je u ponedjeljak uveče da je EU od 2022. godine kupila ruske energente u vrijednosti od 302 milijarde evra (320,7 milijardi dolara). Time je ukazao na i dalje prisutnu zavisnost Unije od Moskve, uprkos nastojanjima Brisela da prekine energetske veze sa Rusijom, u trenutku kada se EU suočava sa mogućim nestašicama gasa tokom ove zime.

Brisel, međutim, odbacuje te tvrdnje i ističe da su napori Unije da se odrekne ruskih energenata već dali rezultate.

“Da plan REPowerEU nije pokrenut, EU bi na ruska fosilna goriva potrošila 475 milijardi evra, odnosno dodatnih 278 milijardi evra”, dodao je portparol Evropske komisije, obrazlažući efikasnost plana za smanjenje zavisnosti od ruskih energenata.

Plan REPowerEU osmišljen je kako bi se smanjila zavisnost od ruskih energenata kroz diversifikaciju izvora snabdijevanja, manju potrošnju i ubrzan prelazak na alternativne izvore energije, ubrzo nakon što je Moskva pokrenula invaziju na Ukrajinu.

Prema podacima koje je naveo portparol Komisije, do 2023. godine samo šest odsto ukupnih izdataka EU za fosilna goriva odlazilo je na Rusiju.

Podaci Evropske komisije obuhvataju plaćanja za uvoz energenata zaključno sa julom 2026. godine, dok Novak govori o isporukama od 2022. godine do danas, ne precizirajući koje su vrste energenata obuhvaćene, koje metode obračuna su korišćene niti na koji se tačno period podaci odnose.

„Nisam u poziciji da potvrđujem tuđe brojke. Ono što mogu da potvrdim jeste da postoji jasan trend smanjenja naše zavisnosti od Rusije — sa 42 do 45 odsto u 2022. godini na 12 odsto danas“, izjavila je u utorak novinarima portparolka Evropske komisije Anna-Kaisa Itkonen.

Rusija i SAD iznose različite podatke

Različite procjene dodatno dovode u pitanje tvrdnju američkog predsjednika Donald Trumpa od 12. oktobra da je EU Rusiji platila 250 milijardi dolara (223 milijarde evra) za energente. Trump je tu tvrdnju iznio na društvenoj mreži Truth Social, koristeći je kao argument u prilog svojoj politici „Amerika na prvom mjestu“.

Procjena Moskve veća je za oko 112 milijardi dolara (100 milijardi evra) od iznosa koji navodi Evropska komisija, dok je Trumpova procjena veća za oko 41 milijardu dolara (36 milijardi evra).

Ova razlika odražava suprotstavljene prikaze energetske trgovine EU sa Rusijom, u trenutku kada Brisel nastoji da pokaže da su sankcije i strategija smanjenja zavisnosti od uvoza energenata iz Moskve znatno umanjile izloženost Unije ruskim isporukama.

Poruka Moskve: Evropi su i dalje potrebni ruski energenti

Govoreći za rusku državnu televiziju Vesti, Novak je izjavio da je Rusija od 2022. godine do danas isporučila državama Evropske unije energente u vrijednosti od 302 milijarde evra (320,7 milijardi dolara).

„Ukupan iznos za period od 2022. godine do danas iznosi 320,7 milijardi dolara — to je ukupna vrijednost isporuka energenata zemljama Evropske unije“, rekao je ruski ministar.

Dodao je da su tokom prvih devet mjeseci 2026. godine u Evropu već isporučeni energenti u vrijednosti od 21,3 milijarde dolara, uprkos sankcijama.

Njegove izjave predstavljaju zapadne sankcije kao nedovoljne da prekinu energetske veze i ukazuju na to da Rusija ostaje snabdjevač sposoban da odgovori na poremećaje na globalnom tržištu.

Novak je rekao da Rusija ispunjava ugovorne obaveze i isporučuje energente postojećim rutama na koje se i dalje primjenjuju izuzeća od sankcija. Među njima je i arktička ruta, koja je Moskvi u prvih devet mjeseci ove godine donijela 9,7 milijardi evra od izvoza tečnog prirodnog gasa (LNG).

On je takođe ocijenio da bi dodatni izvoz ruskog dizela, uključujući isporuke Sjedinjenim Američkim Državama, mogao da ublaži pritiske na tržištu izazvane poremećajima u Ormuskom moreuzu i smanjenim globalnim kapacitetima za preradu nafte.

Trump koristi evropske izdatke za energente kao politički argument

Trumpova procjena od 250 milijardi dolara (223 milijarde evra) koristi se za dodatno obrazlaganje njegove tvrdnje da evropske zemlje nastavljaju da finansiraju Rusiju, dok se istovremeno oslanjaju na Sjedinjene Američke Države kada je riječ o bezbjednosti.

U objavi na društvenoj mreži Trump je taj iznos predstavio kao dokaz da je njegova politika „Amerika na prvom mjestu“ bila ispravan izbor za interese SAD.

Međutim, podaci Evropske komisije ukazuju na to da su energetski odnosi EU i Rusije složeniji nego što to sugerišu politički narativ iz Vašingtona ili zbirni iznos koji navodi Moskva.

EU je, uprkos sankcijama, nastavila da uvozi određene ruske energente, naročito putem preostalih pravaca snabdijevanja i na osnovu posebnih izuzeća.

Ta izuzeća odobrena su, između ostalog, zemljama bez izlaza na more, poput Mađarske i Slovačke, kao i kompanijama koje imaju dugoročne ugovore, kako bi se izbjegle pravne posljedice njihovog neispunjavanja.

„Za sada je i dalje dozvoljen uvoz određenih energenata iz Rusije, s obzirom na to da će posljednji rok za obustavu tog uvoza nastupiti naredne godine“, dodala je Itkonen.

U okviru plana REPowerEU, Brisel namjerava da do 1. januara 2027. godine „u potpunosti obustavi uvoz gasa i tečnog prirodnog gasa iz Rusije“.