Pred zimu rastu cijene energenata u Evropi, struja najskuplja u Briselu, a gas u Stokholmu

Cijene prirodnog gasa u Evropi dostigle su najviši nivo u gotovo četiri godine. Prema najnovijoj analizi Euronewsa, cijene struje i gasa znatno se razlikuju među evropskim prijestolnicama, pri čemu je električna energija najskuplja u Briselu, a gas u Štokholmu.

Prema analizi Euronewsa, zasnovanoj na podacima Indeksa cijena energije za domaćinstva (HEPI), električna energija najskuplja je u Briselu, a prirodni gas u Stokholmu, dok se Podgorica i Beograd nalaze među evropskim glavnim gradovima s najnižim cijenama struje.

Početkom septembra 2026. godine cijena električne energije za domaćinstva, uključujući poreze, kretala se od 8,4 eurocenta po kilovatsatu u Kijevu do 41,3 eurocenta u Briselu. Prosjek među glavnim gradovima Evropske unije iznosio je 27,2 eurocenta po kilovatsatu.

Nakon Brisela, najskuplju električnu energiju plaćala su domaćinstva u Berlinu, gdje je cijena iznosila 39,6 eurocenti, Dublinu s 38,7, Bernu s 38,6 i Londonu s 38,3 eurocenta po kilovatsatu.

Na suprotnom kraju liste, uz Kijev, nalaze se Budimpešta s 10,3 eurocenta, Podgorica s 11,3 i Beograd s 11,6 eurocenta po kilovatsatu.

Međutim, kada se cijene prilagode kupovnoj moći stanovništva, poredak se značajno mijenja. Prema tom kriteriju, električna energija najskuplja je u Bukureštu, a najjeftinija u Oslu, što pokazuje da nominalno niske cijene ne znače nužno i manje finansijsko opterećenje za domaćinstva.

Još izraženije razlike zabilježene su kod prirodnog gasa. U Stokholmu je cijena iznosila 34,8 eurocenti po kilovatsatu, što je znatno više nego u Amsterdamu, koji je na drugom mjestu s 21,2 eurocenta.

Najniža cijena gasa zabilježena je u Kijevu, gdje je iznosila 1,5 eurocenti po kilovatsatu, dok je prosjek glavnih gradova EU bio 11,9 eurocenti.

Među najvećim evropskim ekonomijama, najskuplji gas plaćaju domaćinstva u Parizu, 15,7 eurocenti po kilovatsatu, i Rimu, 15,2 eurocenta, dok su cijene niže u Berlinu, Londonu i Madridu.

Analiza pokazuje i da su cijene energije za domaćinstva od početka februara do početka septembra 2026. godine rasle sporije od cijena goriva.

Stručnjaci upozoravaju da bi manje zalihe mogle povećati osjetljivost evropskog energetskog tržišta na eventualne duže periode hladnog vremena, posebno pred kraj zime.

Kako su se cijene energije promijenile od početka rata u Iranu?

U pojedinim gradovima cijene energije značajno su se promijenile između februara i septembra 2026. godine.

Kada je riječ o električnoj energiji, Lisabon je zabilježio najveći rast cijena, od 22 odsto. Slijede Amsterdam (17,3 odsto), Madrid (15,1 odsto) i Rim (14,9 odsto).

Najveći pad zabilježen je u gradu Luksemburgu, gdje su cijene smanjene za 15,3 odsto. Slijede Talin (7,9 odsto) i Helsinki (7,1 odsto).

Kod gasa, Talin je zabilježio daleko najveći rast u ovom periodu: cijene su povećane za 59,2 odsto, sa 7,8 na 12,4 eurocenta po kilovat-satu.

Cijene su porasle za više od 20 odsto i u Briselu (37,9 odsto), Atini (33,1 odsto), Bernu (30,2 odsto), Londonu (28,2 odsto), Rigi (23 odsto), Beču (22,8 odsto), Parizu (22,5 odsto) i Berlinu (22 odsto).

Šta zima može značiti za račune domaćinstava za energiju?

Podaci za septembar možda još ne odražavaju puni uticaj najnovijeg naglog rasta veleprodajnih cijena gasa, budući da ugovori sa fiksnim cijenama i državna podrška mogu odložiti ili ublažiti poskupljenja za domaćinstva.

Evropa u zimsku sezonu ulazi i sa manjim rezervama gasa. Prema podacima Instituta za ekonomiju energetike i finansijsku analizu (Institute for Energy Economics and Financial Analysis – IEEFA), skladišta gasa u EU bila su popunjena 72,4 odsto na dan 3. oktobra. To je najniži nivo za taj period godine otkako se evidencija vodi, od 2011. godine.

Kako je izvijestio Euronews, institut je upozorio da bi niske rezerve mogle učiniti Evropu ranjivijom u slučaju hladnog talasa pred kraj zime.

Za domaćinstva će konačan iznos računa zavisiti i od ugovorene tarife i od količine energije potrebne za grijanje i druge potrebe tokom pada temperatura.