ADVERTISEMENT

Na istoku Belgije, 27 lidera EU sastalo se u četvrtak na sesiji o tome kako Evropa može povratiti svoju ekonomsku konkurentnost u odnosu na SAD i Kinu, u vrijeme ekonomskih prijetnji i političkih turbulencija.

Prije samita, belgijski premijer Bart De Wever izjavio je da se Belgija, Francuska, Njemačka i Holandija suočavaju s "egzistencijalnom krizom" zbog zatvaranja fabrika i smanjenja investicija, što je rezultat visokih troškova energije, regulacije i "kineskog dampinga" - nepravedno subvencionirane robe koja preplavljuje evropska tržišta.

"Svi znamo da moramo promijeniti kurs. Ipak, ponekad se čini kao da još uvijek stojimo na mostu broda, gledajući u horizont, a da nismo dodirnuli kormilo“, rekao je.

Nakon samita, predsjednik Evropskog vijeća, António Costa, rekao je novinarima da postoji široko podijeljeno razumijevanje o potrebi „zaštite i jačanja određenih sektora“, navodeći odbranu, svemir, čiste tehnologije, kvantnu tehnologiju, vještačku inteligenciju i platne sisteme. „Što se tiče evropskih preferencija, smatram da postoji širok dogovor o potrebi da se one koriste u odabranim strateškim sektorima na proporcionalan i ciljani način“, rekao je.

Govoreći zajedno s njim, predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen obećala je akcioni plan za jačanje jedinstvenog evropskog tržišta do marta, uključujući daljnje „pojednostavljenje“, smanjenje regulacije na nivou EU i na nacionalnom nivou; novi režim prava kompanija za podsticanje startupova poznat kao EU Inc, kao i planove za integraciju fragmentiranih evropskih tržišta kapitala i smanjenje cijena energije. „Pritisak i osjećaj hitnosti su ogromni i to može pomjeriti planine“, rekla je kada su je pitali o sposobnosti lidera EU da ispune složene planove koji prijete ličnim interesima .

EU otvorena za politiku evropskih preferencija

Pitanje opadajuće konkurentnosti Evrope dugo je mučilo EU, ali je dobilo na hitnosti kada su se otkrile bolne ranjivosti iznenadnim gubitkom ruskog plina 2022. godine, trgovinskim ratovima Donalda Trumpa i kineskom težnjom za ekonomskom dominacijom putem ogromnih državnih subvencija.

U ovakvoj situaciji, EU je otvorena za nekada tabu politiku evropskih preferencija, odnosno favoriziranje evropskih kompanija u strateškim sektorima poput čistih tehnologija. Politika "Kupujte evropsko", koju je Francuska dugo promovisala , mogla bi značiti nametanje zahtjeva vladama da daju prioritet lokalno proizvedenoj robi u javnim ugovorima, piše Guardian.

Kasnije ovog mjeseca, izvršna vlast EU objaviće Zakon o industrijskom akceleratoru, za koji se očekuje da će postaviti ciljeve za evropski sadržaj u nizu strateških proizvoda, kao što su solarni paneli i električna vozila.

U znaku jedinstva, francuski predsjednik Emmanuel Macron i njemački kancelar Friedrich Merz zajedno su stigli u belgijski dvorac iz 16. vijeka. „Dijelimo ovaj osjećaj hitnosti da Evropa mora poduzeti mjere“, rekao je Macron.

„Želimo da ova Evropska unija bude brža, želimo da je učinimo boljom i prije svega želimo da osiguramo da imamo konkurentnu industriju u Evropi", rekao je Merz.

Ali dvojica lidera su imala različite stavove u vezi sa evropskim preferencijama. Macron je ove sedmice rekao evropskim novinama da bi evropske preferencije trebale biti usmjerene na određene strateške sektore, kao što su čiste tehnologije, hemikalije, čelik, automobilska industrija i odbrana, „inače će Evropljani biti pometeni u stranu“.

Opisao je evropske preferencije kao „odbrambenu mjeru“ i neophodnu jer se „suočavamo s nelojalnom konkurencijom koja više ne poštuje pravila Svjetske trgovinske organizacije“.

Pravila "Proizvedeno u Evropi" "možda preuska"

Međutim, Merz je rekao da su pravila "Proizvedeno u Evropi" možda preuska i da je on za pravila "Proizvedeno s Evropom" koja favoriziraju trgovinske partnere. On se zalaže za agresivniju agendu deregulacije i trgovinske sporazume.

Irski premijer, Michéal Martin, rekao je: „Po mom mišljenju, moramo zaštititi etos otvorene slobodne trgovine Evropske unije. I stoga će biti debata o tome.“

Merz i italijanska premijerka Giorgia Meloni zaobišli su ovo pitanje u nedavnom zajedničkom dokumentu, ali su pronašli zajednički jezik o "zakonodavnoj samokontroli", odnosno manje regulacije od strane EU. Oboje bi željeli da se agenda EU za deregulaciju ide dalje.

Kao još jedan znak vitalnosti partnerstva Berlin-Rim, Italija , Njemačka i Belgija bile su zajednički domaćini okupljanja 19 država članica prije samita. Iz kancelarije italijanskog premijera saopšteno je da je grupa razgovarala o inicijativama potrebnim za "ponovno pokretanje evropske industrije", uključujući reviziju sistema trgovanja emisijama, sistema EU za određivanje cijena ugljenika.

Procvat njemačko-italijanskog partnerstva pokrenuo je pitanja o zdravlju francusko-njemačkih odnosa, tradicionalnog motora evropskog projekta. Uprkos približavanju francuskih i njemačkih vlasti od Merzovog izbora, Pariz i Berlin se razilaze oko ključnih ekonomskih pitanja.

Merz i Macron se takođe ne slažu oko dugo očekivanog trgovinskog sporazuma EU s Mercosurom . Dok je njemački lider pozvao na brzo stupanje na snagu sporazuma s južnoameričkim zemljama, Macron ga je odbacio kao "loš sporazum".

Von der Leyen je takođe izrazila oprez u vezi s politikom "Kupujte evropsko". Govoreći u Evropskom parlamentu u srijedu, rekla je da je evropska preferencija "neophodan instrument" u strateškim sektorima. "Ali želim biti jasna - to je tanka linija koju treba ići", rekla je, dodajući da svaki prijedlog mora biti "potkrijepljen robusnom ekonomskom analizom i u skladu s našim međunarodnim obavezama".

Pitanje "Kupuj evropsko" samo je jedan dio opsežnog programa samita u Alden Biesenu u Limburgu, imanju koje su u 13. stoljeću osnovali Teutonski vitezovi. Lideri su razgovarali o deregulaciji, fragmentiranim tržištima kapitala koja ograničavaju zelena i digitalna ulaganja, te barijerama na jedinstvenom evropskom tržištu koje ometaju trgovinu.

"Previše prekomjernog ograničavanja" otežava posao

Von der Leyen je rekla poslanicima Evropskog parlamenta da postoji "previše prekomjernog ograničavanja" - dodatnih slojeva nacionalne regulative koji otežavaju posao preduzećima. Kao primjer, navela je da kamion u Belgiji smije težiti 44 tone, ali da može prevoziti samo 40 tona ako pređe u Francusku.

Lideri su saslušali Maria Draghija i Enrica Lettu, dva bivša italijanska premijera koji su izradili izvještaje o ekonomiji koji su određivali dnevni red. Draghi je prošle sedmice rekao da je trenutni svjetski ekonomski poredak "mrtav" i da Evropa rizikuje da postane "odjednom podređena, podijeljena i deindustrijalizovana".

Rekao je da Evropa treba da pređe iz "konfederacije u federaciju", dodajući da pravo veta za pojedinačne države članice u ključnim politikama čini zemlje "ranjivim na to da budu napadnute jedna po jedna".

Priznajući poteškoće EU u donošenju odluka, Von der Leyen je rekla da je otvorena za nastavak donošenja zakona o integraciji tržišta kapitala EU u manjoj formaciji, ako ne bude postignut dogovor na nivou 27 članica.

„Moramo ostvariti napredak i srušiti barijere koje nas sprečavaju da budemo pravi globalni gigant“, rekla je, misleći na planove za integraciju evropskog finansijskog sistema.