Njihovi članovi sve češće trajno borave u Evropi i direktno učestvuju u organizaciji krijumčarenja.

Posebno se ističe saradnja latinoameričkih kartela s albanskim kriminalnim grupama i italijanskom mafijom 'Ndranghetom. Riječ je o promjeni načina poslovanja u kojem se veliki dio trgovine drogom odvija kroz zajedničke kriminalne operacije, bez niza posrednika koji su ranije preuzimali pošiljke na različitim dijelovima krijumčarskih ruta.

Jedan od najvažnijih sudskih postupaka protiv takvih mreža vodi se u Briselu, gdje se na optuženičkoj klupi našla 31 osoba povezana s navodnom međunarodnom organizacijom za krijumčarenje kokaina. Među glavnim optuženima su Belgijanac Flor Bressers (40), poznat pod nadimkom Rezač prstiju, i Brazilac Sérgio Roberto de Carvalho (68), kojeg nazivaju brazilskim Escobarom.

Tužilaštvo ih tereti za učešće u organizaciji koja je, prema sumnjama istražitelja, mogla dopremiti do 45 tona kokaina u Evropu. Mreža je navodno raspolagala stotinama miliona dolara koje je prebacivala putem fiktivnih kompanija, kriptovaluta, finansijskih tržišta i nekretnina.

Bressers je diplomirao kriminologiju na Slobodnom univerzitetu u Briselu, zbog čega su ga u kriminalnim krugovima nazivali Profesorom. Njegov ozloglašeniji nadimak potječe iz slučaja u kojem je žrtvi vrtnim makazama odsječen prst. Zbog povezanosti s tim događajem oslobođen je 2015. godine usljed nedostatka dokaza, ali je 2020. osuđen u drugom slučaju, koji se odnosio na otmicu i nasilje nad nizozemskim trgovcem drogom.

Uhapšen je 2022. godine tokom degustacije vina u luksuznom hotelu u Zürichu, nakon dvije godine bijega. Suočen je s optužbama za otmicu, nezakonito zatočenje, iznudu uz upotrebu vatrenog oružja i vođenje kriminalne organizacije.

Carvalho je bivši brazilski vojni policajac koji je još 1998. godine osuđen na 15 godina zatvora zbog trgovine drogom. Prema brazilskim pravosudnim dokumentima, njegova organizacija kupovala je kokain proizveden u Peruu i Boliviji te ga preko brazilskih luka slala prema Evropi.

Nakon preseljenja na evropski kontinent živio je u Portugalu i Španiji, gdje je, prema policijskim podacima, koristio lažne identitete. U Marbelli je boravio u vili vrijednoj dva miliona eura, predstavljajući se kao bogati državljanin Surinama.

Tužilaštvo tvrdi da je od 2017. do 2020. godine upravljao krijumčarskom mrežom koja je koristila luke u Portugalu, Nizozemskoj i Belgiji. Portugalska policija sumnjala je i na njegove veze s brazilskom kriminalnom organizacijom Primeiro Comando da Capital (PCC).

U međunarodnoj akciji 2020. godine uhapšeno 45 osoba

Tokom velike međunarodne akcije 2020. godine, u kojoj je učestvovalo više od hiljadu policajaca, uhapšeno je 45 osoba, a zaplijenjeno je više od 13 miliona eura, 70 luksuznih automobila, 37 aviona i 136 nekretnina. Carvalho je tada izbjegao hapšenje, a kasnije je, prema navodima iznesenim na suđenju, lažirao vlastitu smrt.

U junu 2022. godine uhapšen je u luksuznom hotelu u Budimpešti, gdje je boravio koristeći meksički identitet. Belgiji je izručen godinu dana kasnije.

Bressers i Carvalho odbacuju optužbe. Belgijanac tvrdi da je žrtva medijskog progona, dok Brazilac navodi da su krivična djela počinile druge osobe. „U zatvoru sam pet godina i niko me ne sluša. Te zločine počinio je moj imenjak, a ne ja“, rekao je Carvalho tokom suđenja.

Sudski postupak zaključen je 9. oktobra, a presuda se očekuje 15. decembra. Bressersu prijeti do 20 godina zatvora, dok Carvalho može dobiti do 15 godina.

Guardian navodi da su policijske i obavještajne službe tokom protekle decenije otkrile ćelije latinoameričkih kriminalnih organizacija u brojnim evropskim državama, uključujući zemlje istočne Evrope i Balkana.

Među organizacijama čiji su članovi ili čelnici identificirani u Evropi nalaze se brazilski PCC, venecuelanski Tren de Aragua, meksički kartel Sinaloa, kolumbijski Clan del Golfo i ekvadorski Los Lobos. Njihove aktivnosti obuhvataju krijumčarenje kokaina u Evropu, trgovinu oružjem i sintetičkim drogama prema Latinskoj Americi te saradnju s evropskim kriminalnim grupama.

Zajednička poslovanja kartela

Gabriel Feltran, sociolog s pariškog univerziteta Sciences Po i istraživač francuskog Nacionalnog centra za naučna istraživanja, objašnjava da karteli poput PCC-a i Sinaloe uspostavljaju zajedničke poslovne strukture s kriminalnim organizacijama iz Albanije i italijanskom mafijom 'Ndranghetom.

Takve mreže drogu kupuju direktno od proizvođača i organiziraju njenu dostavu do krajnjeg tržišta. U istim rukama koncentrirani su finansiranje, prijevoz, komunikacija, laboratorije i distribucija, dok se pojedini poslovi povjeravaju lokalnim saradnicima koji ne moraju znati kome zapravo pružaju usluge. Andy Kraag, voditelj Europolovog centra za teški i organizirani kriminal, upozorava da latinoameričke kriminalne organizacije danas imaju znatno veću operativnu prisutnost u Evropi nego prije deset godina.

„Latinoamerički kriminalci snažno su uključeni u to. Vidimo da njihova prisutnost u Evropi raste, a njihove aktivnosti postaju sve važnije“, rekao je Kraag.

Objasnio je da su se ranije evropski kriminalci naseljavali u Latinskoj Americi kako bi organizirali nabavku kokaina. Danas je ta povezanost dvosmjerna jer i latinoamerički kriminalci sve češće trajno ili povremeno djeluju u Evropi.

Feltran taj proces naziva platformizacijom organiziranog kriminala. Upoređuje ga s poslovnim modelima velikih tehnoloških kompanija koje kontrolišu čitav lanac usluga, od infrastrukture do krajnjeg korisnika.

Takav način organizacije omogućava kriminalnim mrežama brže širenje i smanjenje zavisnosti od posrednika. Njihovu ekspanziju dodatno olakšavaju korištenje kriptovaluta, ulaganja u nekretnine i finansijski sektor te rast potražnje za kokainom u Evropi.