Rubio je rekao da se SAD i njihovi saveznici nalaze na raskrsnici koja će odlučiti da li će Zapad zadržati svoje mjesto na čelu svijeta ili se pomiriti sa budućnošću atrofije, potčinjenosti i propadanja.

– Nalazimo se na prekretnici – ne samo u istoriji moje nacije, već u našoj čitavoj civilizaciji. Prijetnje sa kojima se danas suočavamo pod‌jednako su stvarne kao što su bile na dramatičnoj pozornici antike – rekao je Rubio u srijedu u velikom govoru održanom u Atini na brdu Pniks na kojem uz stari Grci održavali demokratske skupštine, spram dramatične pozadine drevnog hrama Partenona na vrhu Akropolja i Sredozemnog mora.

– Pravac kojim krenemo odrediće da li će Zapad zadržati svoje mjesto na čelu svijeta ili se pomiriti sa budućnošću propadanja, potčinjenosti i propadanja. Naredna decenija ispričaće priču narednog vijeka – dodao je on.

Rubio je pozvao saveznike da se probude iz “dugog sna” i odgovore izazovu, ciljajući da okupi Evropu uz SAD. Ali, ove poruke dolaze u trenutku kad je Trump doveo do otuđenja odnosa sa Starim kontinentom uslijed trgovinskog rata, prijetnjama saveznicima u NATO-u i kontroverznim ratom protiv Irana. Nagla i nepredvidiva diplomatija prema Kini, uz vojne avanture i kampanje pritiska na zapadnoj hemisferi, dodatno su opteretile odnose SAD i Evrope, navodi “Hil”.

Šta je rekao Rubio?

– Pod predsjednikom Trumpom, SAD su napravile svoj izbor. Biramo beskompromisno nastojanje da ostvarimo nacionalnu moć – rekao je Rubio i pozvao na povratak klasičnom shvatanju politike i državničkog umijeća koje Trumpova administracija želi da povrati.

- Ne samo za našu zemlju, već za čitavu našu civilizaciju - poručio je američki državni sekretar.

– Riječ “nacionalizam” postala je pogrdna riječ. Zato smo rušili naše spomenike. Osuđivali smo sopstvenu istoriju – rekao je on.

Rubio je takođe osudio povećani multilateralizam, nekontrolisane migracije i proizvodnju u trećim zemljama, dodajući da je Zapad kao cjelina dozvolio da naše vojske oslabe i propadnu. Ocijenio je da bi nacije, posebno evropske, trebale da se vrate vrijednostima antičke Grčke i ponovo izgrade naše institucije i savezništva kako bismo se zajedno suočili sa ovim prijetnjama.

– Vjerujemo da Evropa može da se probudi iz svog dugog sna i ponovo raspali vatru koja je ovd‌je zapaljena prije više hiljada godina – rekao je on.

Šok obraćanja američkih zvaničnika Evropi

Prema “Hilu”, Rubio se smatra jednim od “prihvatljivijih” predstavnika Trumpove administracije. Evropski saveznici su izrazili šok i ogorčenje nakon obraćanja potpredsjednika SAD J.D. Vance na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji 2025, kad ih je optužio da guše slobodu govora.

– Prijetnja koja me najviše brine u vezi Evrope nije Rusija, nije Kina, nije nijedan drugi spoljašnji akter; ono što me brine je prijetnja iznutra, povlačenje Evrope od nekih njenih najosnovnijih vrijednosti, vrijednosti koje dijeli sa SAD – rekao je on tada.

Rubio je, međutim, dobio aplauz i pohvale kada se ove godine obratio na istoj konferenciji. Ipak, njegova poruka je bila bez kompromisa. Rekao je da SAD više od snažne Evrope žele Evropu koja može da opstane i da će Trumpova Amerika preuzeti zadatak obnove, ali da su spremni da d‌jeluju sami ako je potrebno.

– Iako smo spremni da, ako je potrebno, ovo uradimo sami, naša je želja i naša nada da ovo uradimo zajedno sa vama, našim prijateljima ovd‌je u Evropi – rekao je tada Rubio.

Nova američka strategija

Trumpov plan da povrati veličinu Evrope jačanjem nacionalističkih partija na starom kontinentu već je u fazi sprovođenja. Desničari preko Atlantika šuruju, otkako je krajem decembra prošle godine objavljena nova američka Strategije nacionalne bezbjednosti. U njoj se navodi da se Evropa u naredne dvije decenije suočava sa civilizacijskim brisanjem i da SAD moraju podstaći otpor unutar kontinenta prema trenutnoj evropskoj putanji.

Mnogi evropski političari doživjeli su je kao otvorenu uvredu.

U danima nakon donošenja strategije zvaničnici Trumpove administracije i evropski lideri krajnje desnice učestvovali su u nizu sastanaka od Pariza do Vašingtona. Trump je početkom septembra čestitao krajnje desničarskoj Alternativi za Njemačku na – zaista velikoj – pobjedi na pokrajinskim izborima u Saksoniji, dok je stranka prethodno podržala tvrdnje iz američke strategije o – brisanju civilizacije – i poručila da se zalaže za nacionalistički preporod širom kontinenta.

Tu je i drugi dokument, koji je objavljen nakon nove američke Strategije i najverovatnije potiče iz MAGA pokreta, a u njemu se navode četiri zemlje u kojima bi SAD trebale da povećaju svoj uticaj podržavanjem – patriotskih – snaga sa ciljem podsticanja njihovog izlaska iz EU.

Dok će njegov govor, usmjeren na sukob civilizacija, sigurno od‌jeknuti u evropskim prestonicama, vjerovatno će podstaći nagađanja da razmatra kandidaturu za predsjednika SAD 2028. – iako je sam Rubio rekao da trenutno nema takve planove.

“Vašington post” piše da je Rubio održao govor kakav bi se očekivao od političara koji pokušava da od Trumpa preuzme pokret MAGA, dok AP navodi da su način na koji je on govorio, simbolika kulise, kao i angažovanje lokalne TV ekipe od strane Stejt departmenta da snima govor iz različitih uglova – uključujući kameru postavljenu na pokretnu dizalicu koja se okreće – više podsjećali na predizborni govor nego na javno obraćanje tokom diplomatske posjete.

Rubio se, pored Vancea, vidi kao vodeći kandidat za nasljednika Trumpa u Republikanskoj partiji, suočenoj sa velikim izazovima na međuizborima u novembru.