ADVERTISEMENT

Svi oni dolaze u ovaj mali nizozemski grad kako bi se sastali s čelnikom najvrjednije evropske tehnološke kompanije.

Dolaze jer njegova kompanija, ASML, proizvodi mašine koje stoje iza najnaprednijih čipova na svijetu, ali Fouquet za Brisel ima poruku: Evropa loše stoji kada je riječ o umjetnoj inteligenciji i rizikuje da izgubi svoje kompanije, koje bi mogle preseliti poslovanje u druge dijelove svijeta.

Kao dobavljač mašina za proizvodnju čipova koji pokreću pametne telefone, automobile, podatkovne centre i sisteme umjetne inteligencije koji mijenjaju globalnu ekonomiju, ASML se nalazi u samom centru tehnološkog svijeta. S procijenjenom tržišnom vrijednošću od 515 milijardi eura i više od 44.000 zaposlenih, riječ je o najvećoj evropskoj tehnološkoj kompaniji.

Fouquet je osoba kojoj visoki državni zvaničnici i direktori tehnoloških kompanija otvaraju vrata.

Prošlog mjeseca sastao se s američkim ministrom trgovine Howardom Lutnickom, a nedavno je razgovarao i s osnivačem Tesle i SpaceX-a Elonom Muskom. Na pitanje ima li broj telefona predsjednice Evropske komisije Ursule von der Leyen, nasmijao se i odgovorio da su “nedavno razgovarali”.

Ipak, Fouquetovi komentari, izneseni u ekskluzivnom intervjuu u sjedištu njegove kompanije dok se u pozadini odvijaju radovi na novom proširenju, otkrivaju sve dublji jaz između Bruxellesa i evropskih industrijskih lidera. Dok Evropska unija pokušava regulacijama i subvencijama osigurati svoju poziciju u oblasti umjetne inteligencije, prvi čovjek ASML-a tvrdi da blok postavlja prepreke kompanijama prije nego što je uopće stvorena potražnja za AI aplikacijama koje bi Evropu učinile konkurentnom.

Ta slabost vidi se i u poslovnim rezultatima samog ASML-a. Čak 99 posto prodaje mašina ove kompanije ostvaruje se izvan Evrope, rekao je Fouquet, što je zapanjujući podatak za firmu sa sjedištem u Nizozemskoj koja ima ključnu ulogu u globalnom lancu snabdijevanja umjetnom inteligencijom.

Posebno je izdvojio evropski Zakon o umjetnoj inteligenciji kao primjer načina na koji Bruxelles uvodi ograničenja prije nego što su evropske kompanije uspjele razviti vlastite snažne AI proizvode.

“Nismo ni počeli trčati, nismo kako treba ni prohodali, a već su pred nama postavljene prepreke da ne možemo napraviti ni prvi korak”, rekao je Fouquet, tvrdeći da takav pristup “ne koristi industriji”.

Njegove kritike dolaze nakon višemjesečnog pritiska najvećih evropskih kompanija da se ublaži Zakon o umjetnoj inteligenciji. Početkom maja ASML se pridružio kompanijama Airbus, Ericsson, Mistral, Nokia, SAP i Siemens u zajedničkom pismu kojim su upozorili Ursulu von der Leyen da zakonodavstvo prijeti da oslabi evropske kompanije prije nego što uopće dobiju priliku da se takmiče s američkim i kineskim rivalima.

Kreatori politika Evropske unije već su poduzeli korake ka odgađanju dijela zakona i izdvajanju potencijalno blažeg režima za industrijske AI aplikacije, što je dio paketa za pojednostavljenje usvojenog ranije ovog mjeseca.

Fouquet je pozdravio taj potez, ali smatra da bi se ista logika trebala primijeniti i šire, a ne samo na mašine i industrijsku primjenu. Upozorio je da će evropske kompanije razvoj umjetne inteligencije premjestiti drugdje ako pravila EU ostanu previše restriktivna.

“Ako to ne mogu raditi ovdje, radit će negdje drugo”, rekao je.

Fouquet je odbacio i pokušaje Evropske komisije da pojednostavi regulative kroz takozvane “omnibus pakete”.

“Ideja da nešto učinite veoma složenim, pa to onda pojednostavite i na kraju očekujete dobar rezultat... pomalo je čudna”, izjavio je.

Umjesto toga, smatra da bi Bruxelles trebao donositi pravila zajedno s kompanijama od kojih se očekuje da po tim pravilima budu konkurentne na tržištu.

Njegovi komentari dolaze kao upozorenje u trenutku kada se Evropska komisija narednog mjeseca sprema predstaviti paket o tehnološkom suverenitetu.

Cilj tog paketa je smanjenje zavisnosti od američke tehnologije, povećanje kapaciteta podatkovnih centara i rast udjela Evropske unije u lancu snabdijevanja čipovima. Međutim, prvi čovjek ASML-a upozorio je na pretjerano insistiranje na lokalnoj proizvodnji, ističući da “nijedna država nikada neće imati sve”, te je kritikovao prijedlog prema kojem bi vlade morale davati prednost evropskim kompanijama u javnim nabavkama.

“Da biste nečemu dali prednost, prvo morate imati šta preferirati”, rekao je.

Također je upozorio Evropu da ne troši previše novca na podatkovne centre ili fabrike čipova bez stvaranja stvarne potražnje za AI aplikacijama, cloud uslugama i samim čipovima.

“Ideja da će Komisija ili EU graditi fabriku ili podatkovni centar možda i nije najbolja. To treba prepustiti industrijskim liderima jer oni znaju kako se to radi”, rekao je.

Godine 2022, u okviru ključne evropske strategije za čipove, tadašnji povjerenik za unutrašnje tržište Thierry Breton zalagao se za izgradnju fabrike za napredne čipove na evropskom tlu. Međutim, pokušaj američkog Intela da izgradi takvu fabriku u Njemačkoj propao je 2024. godine zbog finansijskih problema same kompanije.

Problem je, prema Fouquetu, u tome što u Evropi trenutno nema dovoljno korisnika tako napredne tehnologije.

“Kada biste imali takvu fabriku čipova u Evropi, svi proizvedeni čipovi izvozili bi se u Sjedinjene Američke Države”, rekao je.

“Tada biste došli u situaciju da Evropa subvencionira veliki projekat, a rezultat tog projekta završava negdje drugo.”

Zaključio je da bi se Evropska komisija umjesto toga trebala fokusirati na stvaranje uslova koji bi podstakli potražnju za AI uslugama, što bi industriji omogućilo da razvije potrebnu tehnološku infrastrukturu.

Kao odgovor na Fouquetove kritike, glasnogovornik Evropske komisije Thomas Regnier izjavio je da “Akt o umjetnoj inteligenciji podržava inovacije jačanjem povjerenja, a povjerenje vodi ka većoj primjeni i ulaganjima”.

Dodao je da nedavni dogovor o paketu za pojednostavljenje donosi “jasne rokove te jednostavnija i inovacijama naklonjenija pravila za umjetnu inteligenciju”.